Trợ cấp hưu trí xã hội từ 1/7/2025: Ai được nhận 500 nghìn mỗi tháng và thủ tục ra sao

Chuyện bà Tư và khoản trợ cấp 500 nghìn mỗi tháng

Hôm rồi về quê, tôi ghé thăm bà Tư – người hàng xóm đã ngoài bảy mươi. Bà ngồi bên hiên, tay cầm tờ giấy photo mà chính quyền xã phát xuống, miệng lẩm bẩm: "Vậy là từ tháng Bảy này mình cũng có thêm đồng ra đồng vào rồi hả con?".

Tờ giấy ấy nói về trợ cấp hưu trí xã hội – một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Nếu nhà bạn cũng có ông bà, cha mẹ tuổi đã cao mà chưa từng đóng bảo hiểm, chưa có lương hưu, thì câu chuyện dưới đây rất đáng để đọc kỹ.

Bởi lẽ, từ ngày 1/7/2025, một nhóm người cao tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo sẽ chính thức được nhận khoản tiền hằng tháng mà trước đây họ chưa từng có. Vậy cụ thể ai được hưởng, mức bao nhiêu, và thủ tục ra sao?

Mời bạn theo dõi tiếp.

Ai nằm trong danh sách được nhận trợ cấp hưu trí xã hội?

Điểm đáng chú ý nhất của chính sách này nằm ở chỗ nó chia làm hai nhóm tuổi, và nhóm thấp tuổi hơn lại gắn chặt với hoàn cảnh kinh tế của gia đình. Nói cách khác, người thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo sẽ được về đích sớm hơn 5 năm so với người có điều kiện bình thường.

Cụ thể, theo khoản 1 và khoản 2 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, một công dân Việt Nam được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

• Từ đủ 75 tuổi trở lên, hoặc từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi nếu thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo
• Không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng (trường hợp đang hưởng nhưng mức thấp hơn mức trợ cấp hưu trí xã hội thì vẫn được xét)
• Có văn bản đề nghị hưởng trợ cấp

Nghị định 176/2025/NĐ-CP ban hành ngày 30/6/2025 đã cụ thể hóa các điều kiện này, đồng thời bổ sung một điểm rất nhân văn: nếu một người vừa thuộc diện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, vừa thuộc diện hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng khác, thì họ sẽ được hưởng mức cao hơn, chứ không bị cộng dồn rồi cắt bớt.

Nhóm đối tượng	Độ tuổi
Người không có lương hưu	Từ đủ 75 tuổi
Hộ nghèo, cận nghèo	Từ đủ 70 tuổi
Mức trợ cấp hằng tháng	500.000 đồng

Con số 500.000 đồng/tháng có vẻ không lớn với nhiều người thành phố, nhưng với những cụ ở quê chỉ sống nhờ vườn rau và con cháu chu cấp, đây là khoản tiền đủ mua gạo, mắm muối, hoặc để dành phòng khi đau ốm. Điều đáng nói là chính sách này không yêu cầu người cao tuổi phải từng tham gia đóng bảo hiểm xã hội – đây chính là điểm khác biệt căn bản so với lương hưu.

Vậy nếu đã đủ điều kiện rồi, làm sao để nhận được tiền? Phần tiếp theo sẽ nói rõ về thủ tục, bởi đây là khâu nhiều gia đình hay bị mắc.

Thủ tục nhận trợ cấp đơn giản hơn nhiều người tưởng

Tôi từng chứng kiến cảnh các cụ ở xã phải đi lại mấy lần chỉ để hoàn thiện một bộ hồ sơ. Nhưng với trợ cấp hưu trí xã hội lần này, quy trình đã được rút gọn đáng kể theo Nghị định 176/2025/NĐ-CP.

Người đề nghị chỉ cần làm một văn bản đề nghị hưởng trợ cấp theo Mẫu số 01 ban hành kèm nghị định, rồi gửi đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Có ba cách gửi: nộp trực tiếp, gửi qua tổ chức bưu chính, hoặc gửi trên môi trường mạng.

Với các cụ không rành công nghệ, cách nộp trực tiếp hoặc nhờ cán bộ xã giúp vẫn được chấp nhận như thường. Điều khiến tôi yên tâm nhất là mốc thời gian xử lý được quy định rõ ràng: trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận văn bản, Chủ tịch UBND cấp xã phải tổ chức xem xét, xác thực thông tin với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, rồi ra quyết định chi trả.

Thời gian hưởng được tính từ tháng mà Chủ tịch UBND cấp xã ký quyết định. Nếu không đủ điều kiện, người đề nghị sẽ nhận được văn bản trả lời nêu rõ lý do – chứ không phải im lặng chờ đợi như nhiều thủ tục hành chính khác.

Bước thực hiện	Thời hạn
Nộp văn bản đề nghị	Không quy định
Xã xem xét, xác thực	10 ngày làm việc
Bắt đầu chi trả	Từ tháng ký định

Một tình huống thực tế khá phổ biến: cụ đang hưởng trợ cấp ở xã này nhưng chuyển về sống với con ở xã khác. Nghị định cũng đã tính đến chuyện này.

Chủ tịch UBND cấp xã nơi cư trú cũ sẽ ra quyết định thôi chi trả tại địa bàn và gửi giấy tờ liên quan đến nơi ở mới. Chủ tịch UBND cấp xã nơi cư trú mới sẽ xem xét và tiếp tục chi trả từ đúng tháng mà nơi cũ đã thôi chi trả – tức là không bị gián đoạn, không mất tiền oan.

Trường hợp người hưởng qua đời hoặc không còn đủ điều kiện, việc thôi hưởng được tính từ tháng sau liền kề. Đây là quy định hợp lý, tránh tình trạng truy thu hay cắt oan tiền của tháng cuối cùng.

Nắm được thủ tục rồi, câu hỏi tiếp theo mà nhiều người thắc mắc là: ngoài 500 nghìn tiền mặt, người cao tuổi thuộc hộ nghèo còn được giúp gì thêm, đặc biệt là về y tế và đi lại?

Y tế và đi lại – hai khoản hỗ trợ đi kèm ít người để ý

Nhiều người chỉ nhớ khoản 500.000 đồng mà quên mất rằng người thuộc hộ nghèo còn được hưởng một loạt ưu đãi khác, có khi giá trị còn lớn hơn cả tiền trợ cấp hằng tháng. Thứ nhất là bảo hiểm y tế.

Theo điểm o khoản 3 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế (đã được sửa đổi bổ sung bởi Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024), người thuộc hộ gia đình nghèo nằm trong nhóm do ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế. Nghĩa là các cụ không phải bỏ tiền ra mua thẻ, mà vẫn có thẻ để đi khám chữa bệnh.

Thứ hai, và đây mới là điểm đáng giá: theo điểm b khoản 4 Điều 22 Luật Bảo hiểm y tế, người thuộc hộ nghèo khi tự đi khám chữa bệnh không đúng cơ sở đăng ký ban đầu, không đúng quy định về chuyển tuyến, vẫn được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 100% mức hưởng – với điều kiện đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, hoặc tại xã đảo, đặc khu. Với người già ở vùng sâu vùng xa, việc được hưởng 100% chi phí dù đi khám trái tuyến là một sự khác biệt rất lớn, bởi họ thường không thể đến đúng bệnh viện tuyến huyện hay tuyến tỉnh vì đường xa.

Về đi lại, các chính sách giúp cụ thể (như miễn giảm vé tàu xe, giúp chi phí đi lại cho người cao tuổi) thường do từng địa phương quy định. Đây là lý do vì sao Nghị định 176/2025/NĐ-CP cho phép UBND cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định giúp thêm cho người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, tùy theo điều kiện kinh tế – xã hội và khả năng cân đối ngân sách.

Loại hỗ trợ	Đối tượng
Bảo hiểm y tế miễn phí	Hộ nghèo
Khám trái tuyến 100%	Vùng khó khăn
Hỗ trợ thêm	Do tỉnh quyết định

Thực tế, tính đến ngày 15/4/2025, theo thông tin từ Bộ Y tế, cả nước đã có 2,06 triệu người cao tuổi hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng, 1,2 triệu người hưởng trợ cấp người có công với cách mạng, và 2,7 triệu người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội. Đáng chú ý, đã có 5 tỉnh, thành phố nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội cao hơn mức quy định của Chính phủ, và 32 tỉnh, thành phố mở rộng đối tượng là người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, sống cô đơn được hưởng chính sách trợ giúp xã hội theo đối tượng đặc thù của địa phương.

Con số này cho thấy một điều: nếu bạn sống ở một tỉnh có chính sách mở rộng, ông bà bạn có thể được hưởng nhiều hơn mức 500.000 đồng cơ bản. Việc cần làm là hỏi trực tiếp cán bộ xã hoặc phòng Lao động – Thương binh và Xã hội huyện để biết địa phương mình có nằm trong nhóm 32 tỉnh đó không.

Đọc đến đây, chắc bạn đã hình dung được bức tranh tổng thể. Nhưng vẫn còn một câu hỏi nhức nhối mà rất nhiều người đặt ra: trợ cấp hưu trí xã hội và trợ cấp xã hội hằng tháng theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP khác nhau thế nào, và liệu có bị trùng lặp không?

Phân biệt trợ cấp hưu trí xã hội và trợ cấp xã hội hằng tháng

Đây là chỗ dễ gây nhầm lẫn nhất, đến mức nhiều cán bộ xã cũng phải giải thích đi giải thích lại cho dân. Trợ cấp xã hội hằng tháng theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP là chính sách có từ trước, áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng: người cao tuổi thuộc hộ nghèo không có người phụng dưỡng, người khuyết tật nặng, trẻ em dưới 3 tuổi thuộc hộ nghèo ở vùng đặc biệt khó khăn, người nhiễm HIV/AIDS thuộc hộ nghèo không có thu nhập ổn định… Mức chuẩn trợ giúp xã hội áp dụng từ ngày 1/7/2024 là 500.000 đồng/tháng, và mức hưởng cụ thể bằng mức chuẩn nhân với hệ số tương ứng của từng đối tượng.

Trợ cấp hưu trí xã hội theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là chính sách mới, có hiệu lực từ 1/7/2025, tập trung riêng vào người cao tuổi không có lương hưu. Mức hưởng cũng là 500.000 đồng/tháng.

Điểm mấu chốt nằm ở câu này trong Nghị định 176/2025/NĐ-CP: trường hợp người hưởng đồng thời thuộc đối tượng hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng thì được hưởng chế độ trợ cấp cao hơn. Nghĩa là không cộng dồn hai khoản, mà chọn khoản nào cao hơn để chi trả.

Điều này tránh việc một người vừa nhận trợ cấp hưu trí xã hội vừa nhận trợ cấp xã hội, gây thất thoát ngân sách và bất công với người khác.

Tiêu chí	Hưu trí xã hội	Trợ cấp xã hội
Căn cứ pháp lý	Luật BHXH 2024	Nghị định 20/2021
Hiệu lực	1/7/2025	Đang áp dụng
Mức cơ bản	500.000 đồng	500.000 đồng

Với người cao tuổi thuộc hộ nghèo, việc xác định đúng loại trợ cấp mình thuộc diện nào rất quan trọng, bởi nó quyết định hồ sơ cần nộp và cơ quan nào sẽ chi trả. Nếu không chắc, cách đơn giản nhất là ra UBND xã hỏi trực tiếp – đừng ngại, vì đây là quyền lợi chính đáng của mình.

Còn một khía cạnh nữa mà ít ai nhắc tới: người cao tuổi thuộc hộ nghèo còn được hưởng nhiều chính sách giúp khác ngoài tiền mặt, như giúp làm nhà, sửa chữa nhà ở, miễn học phí cho con cháu, giúp tiền điện. Đây là những khoản có thể giúp cải thiện đáng kể chất lượng sống của cả gia đình, chứ không chỉ riêng người cao tuổi.

Những điều cần lưu ý để không bỏ lỡ quyền lợi

Qua câu chuyện của bà Tư và qua tìm hiểu các quy định mới, tôi rút ra vài điều thực tế muốn chia sẻ với bạn:

Một là, đừng chờ đến khi đủ tuổi mới tìm hiểu. Nếu trong nhà có người sắp bước sang tuổi 70 hoặc 75, hãy chủ động hỏi cán bộ xã trước vài tháng để chuẩn bị giấy tờ.

Văn bản đề nghị theo Mẫu số 01 tuy đơn giản, nhưng nếu thiếu thông tin thì sẽ mất thêm thời gian bổ sung. Hai là, kiểm tra xem địa phương mình có nằm trong nhóm 5 tỉnh nâng mức chuẩn hoặc 32 tỉnh mở rộng đối tượng không.

Nếu có, số tiền thực nhận có thể cao hơn 500.000 đồng. Đây là thông tin không phải ai cũng biết, và nhiều gia đình đã bỏ lỡ vì không hỏi.

Ba là, nếu người cao tuổi trong nhà thuộc diện hộ nghèo, hãy kiểm tra kỹ thẻ bảo hiểm y tế. Đây là quyền lợi được ngân sách nhà nước đóng, không phải tự mua.

Nhiều cụ vẫn nghĩ mình phải bỏ tiền ra mua thẻ nên không dám đi khám, trong khi thực tế thẻ đã có sẵn. Bốn là, chính sách trợ cấp hưu trí xã hội có lộ trình điều chỉnh.

Cứ định kỳ 3 năm, Chính phủ sẽ rà soát và xem xét điều chỉnh mức trợ cấp. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng có thể quyết định giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp trên cơ sở đề nghị của Chính phủ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế – xã hội và khả năng ngân sách từng thời kỳ.

Nghĩa là trong tương lai, có thể người 70 tuổi không thuộc hộ nghèo cũng sẽ được hưởng. Theo dõi tin tức thường xuyên sẽ giúp bạn không bỏ lỡ.

Nói cho cùng, chính sách dù tốt đến đâu cũng chỉ có ý nghĩa khi người dân biết và tiếp cận được. 500.000 đồng một tháng có thể không thay đổi cuộc đời ai, nhưng với những cụ già ở quê, nó là niềm vui nho nhỏ mỗi lần lĩnh tiền – như bà Tư vẫn hay nói với tôi: "Có đồng nào hay đồng ấy con ạ, miễn là mình không phải xin con cháu mãi".