Thói quen đọc sách 2026 Vì sao “đọc 10 phút mỗi ngày” lại khó đến vậy?
Tôi cá với bạn là bạn cũng có một tủ sách “đẹp” không kém gì nhà sách. Vài cuốn self-help mua năm ngoái còn nguyên bọc nilon, vài cuốn tiểu thuyết đọc được 50 trang rồi bỏ xó.
Chúng ta đều biết đọc sách tốt, nhưng tại sao việc duy trì thói quen này lại khó như… giảm cân vào dịp Tết vậy? Một bài viết gần đây trên Facebook có kể về câu chuyện một người từng đọc khoảng 40 cuốn sách trong 3 năm đại học.Ấy vậy mà khi đi làm, cuộc sống “người lớn” ập đến, thói quen này biến mất hoàn toàn. Thay vì đọc sách trước khi ngủ, họ bắt đầu lướt mạng xã hội đến tận khuya.Nghe quen không? Chắc chắn là quen rồi, vì tôi cũng từng như vậy.Có một sự thật phũ phàng: chúng ta không thiếu thời gian, chúng ta thiếu năng lượng. Sau một ngày dài làm việc, bộ não chỉ muốn được “tắt điện”.Ép nó đọc một cuốn sách nghiêm túc lúc 10 giờ tối khác nào bắt một vận động viên chạy marathon sau khi anh ta vừa hoàn thành bài tập nặng? Vậy giải pháp là gì?Một người viết khác trong bài chia sẻ về việc đã thử đọc sách buổi tối nhưng thất bại. Sau đó, họ tìm đến bài viết của James Clear — tác giả cuốn “Atomic Habits” – và nhận ra một góc nhìn hoàn toàn khác.Thay vì cố nhồi nhét việc đọc vào cuối ngày khi đã kiệt sức, họ chuyển sang đọc sách vào buổi sáng. Không phải vì “có thời gian”, mà vì họ coi đó là khoản đầu tư cho bản thân trước khi bắt đầu ngày mới.Câu hỏi đặt ra là: Bạn có dám thử đọc 10 phút vào sáng sớm trước khi mở điện thoại không? Hãy cùng tôi tìm hiểu xem điều gì xảy ra tiếp theo nhé.Mười phút mỗi sáng “Khoản đầu tư” hay “nghĩa vụ” — Cách nhìn quyết định tất cả
Bạn có nhớ lần cuối cùng mình thực sự mong chờ một việc gì đó không? Có thể là một chuyến du lịch, một buổi hẹn với người yêu, hay đơn giản là tô phở sáng ngon lành.
Khi bạn mong chờ, bạn không cần ép mình phải làm. Đọc sách cũng vậy.Nếu bạn xem việc đọc sách là một “nghĩa vụ” phải hoàn thành, não bộ sẽ tìm mọi cách để trốn tránh. Nhưng nếu bạn xem nó như một khoản đầu tư — giống như việc bạn bỏ tiền vào quỹ hưu trí vậy — thì câu chuyện sẽ khác hẳn.Trong bài viết của James Clear, có một đoạn khiến tôi phải suy nghĩ rất nhiều. Ông đặt câu hỏi: Bạn dùng một tiếng đầu tiên trong ngày để làm gì?Hầu hết chúng ta dùng thời gian đó để chuẩn bị, vội vã ra khỏi nhà. Nhưng nếu bạn dậy sớm hơn một chút và dành thời gian đó để đầu tư cho bản thân thì sao?Tôi thử áp dụng và nhận ra sự khác biệt rõ rệt. Sáng nào tôi cũng dành 15 phút đọc sách trước khi mở điện thoại.Không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng tôi không còn cảm giác “tội lỗi” vì không đọc được vào buổi tối như trước nữa.
| Việc cần so sánh | Đọc buổi tối | Đọc buổi sáng |
|---|---|---|
| Năng lượng | Thấp, dễ buồn ngủ | Cao, đầu óc tỉnh táo |
| Yếu tố gây xao nhãng | Mệt mỏi, mạng xã hội | Ít thông báo mới |
| Cảm giác sau khi đọc | Mơ hồ, dễ quên | Rõ ràng, sảng khoái |
| Độ bền vững | Dễ bỏ cuộc | Dễ duy trì |
Một người bạn của tôi sau khi áp dụng cách này đã chia sẻ: “Trước đây mình đọc trước khi ngủ nhưng được 5 phút là ngủ quên lúc nào không hay. Giờ chuyển sang sáng sớm, mình đọc được 20 trang liền mà vẫn tỉnh táo.”
Điều quan trọng không phải là bạn đọc bao nhiêu trang, mà là bạn có đọc đều đặn hay không.
Một trang sách mỗi sáng còn tốt hơn cả một cuốn sách mỗi tháng nhưng chỉ đọc được một lần rồi bỏ. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, không phải ai cũng thích hợp với việc dậy sớm.Nếu bạn là “cú đêm” chính hiệu, ép mình dậy lúc 5 giờ sáng chỉ để đọc sách thì chắc chắn sẽ thất bại. Vậy phải làm sao?Câu trả lời nằm ở phần tiếp theo.Làm sao để chọn đúng sách cho người mới bắt đầu? Bí quyết nằm ở sự “nhẹ nhàng”
Nhiều người mới tập đọc thường mắc một sai lầm chết người: chọn những cuốn sách quá “nặng đô”. Kết quả là đọc được vài trang đã thấy chán, rồi bỏ cuộc giữa chừng, rồi tự trách mình lười biếng.
Thực ra, vấn đề không phải ở bạn, mà là ở cuốn sách bạn chọn. Có một bài đăng trên Facebook chia sẻ về cách đọc sách tiếng Anh từ dễ đến khó, và tôi nghĩ nguyên tắc này áp dụng được cho cả sách tiếng Việt.Với người mới bắt đầu, hãy chọn những cuốn sách có câu văn ngắn gọn, nội dung gần gũi với cuộc sống hằng ngày. Đừng vội lao vào những cuốn sách triết học hay kinh điển nếu bạn chưa có nền tảng.Ví dụ, nếu bạn thích trinh thám, hãy thử những truyện ngắn trinh thám cổ điển trước — như truyện Sherlock Holmes chẳng hạn. Câu văn sắc bén nhưng logic rõ ràng, không quá phức tạp.Một người viết khác trong bài chia sẻ về việc đã từng căm ghét việc đọc sách, nhưng sau 4 năm nghiêm túc thực hành, họ đã trở thành một người “nghiện đọc”. Bí quyết của họ?Chọn sách đúng thời điểm, đúng tâm trạng, và giữ mình ở lại với trang sách vài phút mỗi ngày. Nếu bạn không biết bắt đầu từ đâu, đây là một vài gợi ý:
| Loại sách | Đối tượng phù hợp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Truyện ngắn | Người mới bắt đầu | Dễ hoàn thành trong 1-2 buổi đọc |
| Sách self-help | Người thích phát triển bản thân | Chọn cuốn mỏng, viết dễ hiểu |
| Tiểu thuyết trinh thám | Người thích tư duy logic | Nên bắt đầu từ truyện cổ điển |
| Sách khoa học thường thức | Người tò mò về thế giới | Tránh sách quá chuyên sâu |
Lưu ý quan trọng: đừng cố đọc một lúc nhiều cuốn. Hãy tập trung vào một cuốn duy nhất cho đến khi hoàn thành.
Việc chuyển qua chuyển lại giữa các cuốn sẽ khiến bạn khó theo dõi mạch câu chuyện và dễ bỏ cuộc hơn. Có một mẹo nhỏ mà tôi học được: nếu bạn đọc được 30 trang đầu mà vẫn thấy chán, hãy mạnh dạn bỏ cuộc và chọn cuốn khác.Đừng cố gắng “nhai” hết một cuốn sách chỉ vì nghĩ rằng “đã mua rồi thì phải đọc”. Cuộc đời quá ngắn để đọc những cuốn sách bạn không thích.Vậy là bạn đã có phương pháp và cách chọn sách. Nhưng câu hỏi lớn nhất vẫn còn đó: làm sao để biến việc đọc thành một thói quen thực sự bền vững, không phải chỉ trong một tuần hay một tháng, mà là cả năm?Hãy cùng tìm hiểu ở phần cuối nhé.Từ “cố gắng” đến “tận hưởng” Ba bước biến việc đọc sách thành thói quen cả đời
Có một sự khác biệt lớn giữa người đọc được 5 cuốn sách một năm và người đọc được 40 cuốn. Không phải ở trí thông minh hay tốc độ đọc, mà là ở cách họ nhìn nhận việc đọc sách.
Hãy tưởng tượng việc đọc sách giống như việc chạy bộ vậy. Nếu bạn chạy vì nghĩ rằng “mình phải chạy để giảm cân”, bạn sẽ sớm bỏ cuộc.Nhưng nếu bạn chạy vì “mình thích cảm giác thoải mái sau khi chạy”, bạn sẽ duy trì được lâu hơn. Một người viết trong bài chia sẻ về cách họ biến việc đọc từ một thói quen “cần cố gắng” thành một khoản đầu tư “muốn thực hiện”.Sự thay đổi này không đến từ việc ép buộc bản thân, mà đến từ việc thay đổi cách nhìn nhận vấn đề. Dưới đây là ba bước tôi đúc kết được từ những câu chuyện thành công mà tôi đã tìm hiểu:Bước một: Chọn thời điểm “vàng” của bạn. Không phải ai cũng hợp với việc đọc sáng sớm.
Có người đọc tốt nhất vào giữa trưa, có người lại thích đọc chiều tối. Hãy thử nghiệm và tìm ra khoảng thời gian mà bạn tỉnh táo nhất, tập trung nhất.Với tôi, đó là 15 phút sau khi thức dậy, trước khi mở điện thoại. Với bạn, có thể là sau bữa trưa hoặc trước khi tắm tối.Bước hai: Đặt mục tiêu nhỏ đến mức “không thể thất bại”. Đừng đặt mục tiêu “đọc 30 phút mỗi ngày” ngay từ đầu. Hãy bắt đầu với 5 phút, hoặc 3 trang sách.Khi bạn đã quen, hãy tăng dần lên. Một người bạn của tôi bắt đầu với mục tiêu “đọc một trang sách mỗi sáng” và giờ đây anh ấy đọc được 20 trang mà không hề cảm thấy áp lực.Bước ba: Kết nối việc đọc với một thói quen có sẵn. Đây là kỹ thuật “habit stacking” mà James Clear thường nhắc đến. Ví dụ: sau khi uống cà phê sáng, tôi sẽ đọc 10 phút.Hoặc sau khi đánh răng buổi tối, tôi sẽ đọc 5 phút. Việc gắn thói quen mới với thói quen cũ sẽ giúp bạn dễ nhớ và dễ thực hiện hơn.Một điều quan trọng nữa là: đừng so sánh tốc độ đọc của mình với người khác. Có người đọc nhanh, có người đọc chậm nhưng hiểu sâu.Bài viết trên Facebook có nhắc đến việc một người đọc được “trên dưới 40 cuốn sách” trong 3 năm đại học — tức là khoảng 13 cuốn mỗi năm. Con số này không quá cao, nhưng quan trọng là họ đã duy trì được thói quen đó trong suốt 3 năm.Và nếu bạn lỡ bỏ lỡ một ngày, đừng quá khắt khe với bản thân. Hãy coi đó là một ngày nghỉ, rồi tiếp tục vào ngày hôm sau.Điều quan trọng nhất là bạn quay lại với thói quen đó, chứ không phải là bạn có hoàn hảo hay không. Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh một điều: đọc sách không phải là để khoe mẽ hay để “bằng bạn bằng bè”.Đó là cách bạn đầu tư vào chính mình, mở rộng thế giới quan và trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình. Như một người viết đã chia sẻ: “Trí óc của tôi không cần hộ chiếu hay visa.Trí óc của tôi có khả năng đi xuyên thời gian, không gian, và đến cả những thế giới viễn tưởng qua những trang sách.”Bạn đã sẵn sàng bắt đầu hành trình 10 phút mỗi ngày của mình chưa? Nếu có, hãy bắt đầu ngay từ ngày hôm nay.
Đừng chờ đến thứ Hai tuần sau, hay ngày mồng Một tháng sau. Vì không có thời điểm nào tốt hơn hiện tại để đầu tư cho bản thân bạn.