So sánh quãng đường xe điện: Dung lượng pin nào tốt nhất?

Chuyện đi xe máy điện và cái bẫy mang tên "quãng đường ảo"

Mấy tuần trước, thằng bạn tôi khoe mới tậu một con xe máy điện, bảo chạy được tận 200km một lần sạc. Nó vỗ ngực tự tin lắm, hẹn tôi cuối tuần chạy lên Đà Lạt chơi.

Tôi chỉ cười, bảo "mày cứ đi thử rồi biết". Và đúng như dự đoán, chưa tới Phan Rang đã phải gọi xe cứu hộ vì hết pin giữa đường.

Câu chuyện này chắc không xa lạ với nhiều người đang dùng xe điện. Cái gọi là "quãng đường di chuyển" trên tờ rơi quảng cáo thực ra là một mớ bòng bong nếu không hiểu rõ bản chất.

Hãy nhìn vào thực tế thị trường xe máy điện Việt Nam hiện nay để thấy rõ hơn.

Nhìn vào bảng trên, thấy ngay sự chênh lệch giữa con số lý thuyết và thực tế. Đơn giản là vì các nhà sản xuất thường đo trong điều kiện lý tưởng: đường bằng phẳng, chạy đều ga, không gió, nhiệt độ mát mẻ.

Còn bạn thì sao? Leo dốc, chở thêm đồ, trời nóng 35 độ C, thỉnh thoảng phải phanh gấp vì xe máy cắt ngang đầu.

Đó mới là thực tế. Từ câu chuyện của thằng bạn, tôi nhận ra một điều: đừng bao giờ tin vào con số quãng đường được quảng cáo, hãy trừ bớt ít nhất 20-30% để có cái nhìn thực tế.

Và quan trọng hơn, phải hiểu các tiêu chuẩn đo lường khác nhau nữa mới mong chọn đúng xe.

NEDC, WLTP, EPA - Ba tiêu chuẩn, một mớ hỗn độn

Chắc nhiều bạn từng thấy mấy chữ NEDC, WLTP, EPA lằng nhằng trong thông số xe điện mà chẳng hiểu mô tê gì. Tôi cũng từng như vậy, cho đến khi bỏ công tìm hiểu mới thấy đây chính là nguyên nhân khiến người dùng dễ bị "lừa" nhất.

Hãy tưởng tượng ba cách đo quãng đường này giống như ba bài kiểm tra khác nhau. Một bài thì chỉ cho chạy loanh quanh công viên, bài kia thì chạy quanh thành phố với đèn xanh đèn đỏ, còn bài cuối cùng lại mô phỏng đường cao tốc.

Tôi từng chứng kiến một chiếc xe điện được quảng cáo chạy 400km theo NEDC, nhưng thực tế chỉ được khoảng 280km trong điều kiện sử dụng hàng ngày. Người mua xe đó tức điên lên vì thấy mình bị lừa.

Nhưng thực ra không phải nhà sản xuất cố tình gian dối, mà là họ đang dùng một tiêu chuẩn cũ kỹ, không còn phù hợp với thực tế. Điều đáng buồn là ở Việt Nam, nhiều hãng xe vẫn dùng NEDC để "làm đẹp" thông số.

Tại sao ư? Vì con số đó cao hơn, dễ bán hàng hơn.

Cho nên khi đọc thông số xe điện, bạn hãy tìm xem họ dùng tiêu chuẩn nào, và nhân với hệ số 0,7-0,8 nếu là NEDC, hoặc 0,85-0,9 nếu là WLTP để có con số thực tế.

Dung lượng pin - Càng to càng tốt hay vừa đủ là đẹp?

Nhiều người nghĩ đơn giản: pin càng lớn thì đi càng xa, vậy cứ lấy pin to nhất. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.

Pin lớn đồng nghĩa với nặng hơn, đắt hơn, sạc lâu hơn, và quan trọng nhất là nếu không dùng hết thì cũng lãng phí. Tôi có ông anh chạy hãng công nghệ, mua xe điện pin 6,4 kWh, quãng đường lý thuyết 285 km.

Ngày nào ổng cũng đi làm rồi về nhà, tổng cộng chưa tới 30 km. Cả tuần mới sạc một lần, pin lúc nào cũng trên 50%.

Ổng than: "Mua pin to quá phí tiền, giá xe cao hơn 15 triệu so với bản pin nhỏ, mà có dùng hết đâu."

Có bạn sẽ bảo: "Nhưng lỡ hôm nào cần đi xa đột xuất thì sao?" Đúng, nhưng hãy nghĩ xem một năm bạn có bao nhiêu lần đi xa đột xuất. Nếu chỉ 5-10 lần, liệu có đáng để trả thêm 10-15 triệu đồng cho pin lớn hơn không?

Hay thà thuê pin phụ hoặc dùng dịch vụ đổi pin? Tôi thấy nhiều người mua xe điện pin to vì tâm lý "phòng xa", nhưng thực tế suốt 2 năm chẳng đi xa lần nào.

Tiền thừa ra đó đủ để mua một cái xe đạp điện cho đứa con đi học. Cho nên, trước khi chọn dung lượng pin, hãy ngồi xuống và tính toán thật kỹ nhu cầu di chuyển của mình.

Kinh nghiệm thực tế - Điều gì ảnh hưởng đến quãng đường xe điện?

Sau nhiều năm chạy xe điện đủ loại, tôi đúc kết được mấy yếu tố ảnh hưởng đến quãng đường mà chẳng nhà sản xuất nào dám nói thẳng. Thứ nhất là tốc độ.

Xe điện cũng giống xe xăng, chạy càng nhanh càng tốn nhiên liệu. Nhưng với xe điện, sự khác biệt còn rõ rệt hơn.

Chạy 40 km/h thì tiết kiệm nhất, lên 60 km/h đã tốn hơn 20%, lên 80 km/h thì tốn gần gấp đôi. Có lần tôi chạy thử hai chặng: một chặng chạy 50 km/h đều ga, chặng kia chạy 70-80 km/h.

Cùng một quãng đường 100 km, chặng chạy nhanh tốn hơn 40% pin.

Thứ hai là địa hình. Nếu bạn sống ở vùng đồi núi như Đà Lạt, Buôn Ma Thuột, thì đừng hy vọng quãng đường thực tế bằng con số quảng cáo.

Leo dốc ngốn pin kinh khủng, còn xuống dốc thì có tái tạo năng lượng nhưng không bù đắp được bao nhiêu. Thứ ba là thời tiết.

Mùa hè nắng nóng, pin dễ bị quá nhiệt, hiệu suất giảm. Mùa đông lạnh (dù ở Việt Nam không lạnh lắm nhưng ở miền Bắc cũng ảnh hưởng) thì pin hoạt động kém hơn.

Tôi nhớ có lần chạy xe giữa trưa nắng 38 độ C, quãng đường giảm gần 15% so với buổi sáng mát. Rút kinh nghiệm, tôi thường khuyên mọi người: nếu mua xe điện, hãy lấy quãng đường thực tế bằng 70% con số được quảng cáo, rồi tính xem có đủ cho nhu cầu hàng ngày không.

Nếu chỉ đi loanh quanh thành phố, xe pin 3,5 kWh là quá đủ. Còn nếu thường xuyên chạy liên tỉnh, hãy đầu tư pin lớn hơn nhưng đừng quên kiểm tra hạ tầng sạc dọc đường.

Lời khuyên cuối cùng - Chọn pin sao cho phù hợp?

Sau tất cả những phân tích trên, có lẽ bạn đang băn khoăn không biết nên chọn dung lượng pin nào. Tôi xin chia sẻ một vài nguyên tắc đã giúp tôi và nhiều người bạn chọn được xe ưng ý.

Nguyên tắc đầu tiên: tính nhu cầu thực tế. Ghi lại quãng đường di chuyển trung bình mỗi ngày trong một tuần.

Cộng thêm 30% cho những ngày bận rộn. Đó là con số tối thiểu bạn cần.

Ví dụ, bạn đi làm 20 km/ngày, thêm chạy việc linh tinh 10 km, tổng 30 km. Cộng 30% là 40 km.

Vậy một chiếc xe có quãng đường thực tế 60-70 km là đủ dư dả.

Nguyên tắc thứ hai: đừng mua pin quá to. Pin to đồng nghĩa với xe nặng, khó điều khiển, sạc lâu, và giá cao.

Có người mua xe pin 6,4 kWh nhưng mỗi ngày chỉ đi 15 km, kết cục là suốt ngày lo lắng vì pin không được xả sâu, dễ chai. Pin lithium-ion cũng giống con người, cần vận động hợp lý, không nên để quá no hoặc quá đói.

Nguyên tắc thứ ba: kiểm tra hạ tầng sạc. Nếu khu vực bạn sống có nhiều trạm sạc hoặc dịch vụ cho thuê pin, bạn hoàn toàn có thể chọn pin nhỏ hơn và tận dụng dịch vụ khi cần đi xa.

Ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, đã bắt đầu xuất hiện các trạm đổi pin cho xe máy điện, giúp giảm bớt lo lắng về quãng đường. Cuối cùng, hãy nhớ rằng công nghệ pin đang phát triển nhanh chóng.

Mua xe điện không phải là đầu tư lâu dài như mua nhà. Sau 3-5 năm, pin sẽ xuống cấp, còn công nghệ mới sẽ ra đời với dung lượng lớn hơn, giá rẻ hơn.

Vậy nên, đừng cố mua pin quá to vì nghĩ "của để dành", mà hãy mua vừa đủ với nhu cầu hiện tại. Vài năm nữa, khi cần, bạn có thể thay pin mới với công nghệ tốt hơn.

Tôi tin rằng, với những thông tin trên, bạn sẽ có quyết định sáng suốt khi chọn mua xe điện. Hãy nhớ: không có dung lượng pin nào là tốt nhất tuyệt đối, chỉ có dung lượng pin phù hợp nhất với nhu cầu của bạn mà thôi.