Chào các bạn, lại là mình đây. Hôm nay trời Sài Gòn tự dưng mát lạnh, ngồi nhâm nhi ly trà nóng bỗng dưng thèm cái vị chua chua ngọt ngọt của mấy em quất.
Nhưng mà khoan, tự dưng trong đầu mình lóe lên một câu hỏi: "Ủa, quất với cam vàng ngọt thanh có phải là một không ta?". Thú thật, hồi mới tập tành viết blog về sức khỏe, mình cũng hay bị nhầm lẫn giữa các loại trái cây họ cam quýt.Người ta cứ bảo quất là "cam vàng" vì dịch từ tiếng Trung ra, nhưng ở Việt Nam mình thì quất là quất, mà cam vàng ngọt thanh lại là một thứ gì đó... sang hơn một chút.Sau một hồi lục lọi tài liệu, mình mới ngộ ra: thực ra chúng nó cùng một "gia đình" cả thôi, chỉ khác nhau ở cách gọi và một chút đặc điểm nhận dạng. Hôm nay, mình sẽ chia sẻ hết những gì mình biết về loại quả nhỏ mà có võ này, từ chuyện ăn cả vỏ tại sao lại tốt, cho đến những lưu ý "sống còn" khi dùng nó hàng ngày.Cam vàng ngọt thanh – Ăn cả vỏ mới là "chân ái"
Mình nhớ có lần đãi một đứa bạn nước ngoài ăn quất. Nó nhìn mình bỏ nguyên trái vào miệng, mắt tròn xoe như thấy người ngoài hành tinh.
"Mày không bỏ vỏ hả?". Mình mới cười: "Vỏ mới là phần ngon nhất đấy!".Và quả thực, đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa cam vàng ngọt thanh (quất) với các anh em họ hàng khác như cam, chanh. Điểm đặc biệt của loại quả này nằm ở chỗ: vỏ ngọt, ruột chua.Khi ăn cả trái, vị ngọt dịu của tinh dầu trong vỏ hòa quyện với vị chua gắt của nước cốt, tạo nên một trải nghiệm vị giác rất "phiêu". Nhiều người lần đầu ăn có thể sẽ nhăn mặt vì chua, nhưng nếu kiên nhẫn nhai kỹ, bạn sẽ thấy hậu vị ngọt thanh lan tỏa nơi cuống họng.Chính vì ăn được cả vỏ nên lượng chất xơ bạn nạp vào cơ thể sẽ cao hơn hẳn so với việc chỉ bóc vỏ ăn múi. Mình thường có thói quen vo tròn trái quất giữa hai lòng bàn tay trước khi ăn.Động tác này giúp các túi tinh dầu trong vỏ vỡ ra, hương thơm xộc thẳng lên mũi, kích thích vị giác cực kỳ. Theo tài liệu mình tìm hiểu được từ Vinmec, khoảng 80% trọng lượng của quả là nước, và phần vỏ chứa rất nhiều flavonoid – một loại hợp chất chống oxy hóa mạnh mẽ.Nếu bạn vẫn còn ngần ngại vì sợ vị chua, hãy thử mẹo nhỏ này: ngâm quả vào nước sôi khoảng 20 giây rồi vớt ra rửa lại với nước lạnh. Vỏ sẽ mềm hơn, dễ ăn hơn mà hương vị vẫn giữ nguyên.Còn nếu vẫn không ăn được cả trái, bạn có thể cắt một đầu và ép bớt nước chua ra, nhưng mình khuyên thật lòng là nên ăn cả trái để nhận trọn vẹn dưỡng chất. Vậy ăn cả vỏ thì nạp vào cơ thể những gì?Hãy xem bảng tóm tắt dưới đây, mình tổng hợp từ nguồn Vinmec để bạn dễ hình dung nhé.
| Thành phần | Hàm lượng |
|---|---|
| Calo | 71 calo |
| Carbs | 16 gram |
| Chất đạm | 2 gam |
| Chất xơ | 6,5 gam |
| Vitamin C | 73% RDI |
| Vitamin A | 6% RDI |
Con số 6,5 gam chất xơ trong một khẩu phần là khá ấn tượng so với nhiều loại trái cây tươi khác. Chất xơ này không chỉ giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh mà còn tạo cảm giác no lâu, rất thích hợp cho những ai đang trong chế độ ăn kiêng.
Vậy còn tác dụng cụ thể của những dưỡng chất này đối với sức khỏe là gì? Mời bạn đọc tiếp phần sau.Quất nhỏ nhưng "võ công" thâm hậu Từ chữa ho đến phòng bệnh
Hồi bé, mỗi lần ho, mẹ mình lại hấp quất với mật ong và đường phèn. Cái vị ngọt ngọt, chua chua, the the ấy đến giờ vẫn còn in đậm trong ký ức.
Lớn lên, tìm hiểu kỹ hơn, mình mới thấy ông bà ta ngày xưa đúng là "cao thủ" thật. Trong y học dân gian ở nhiều nước châu Á, quất được dùng để chữa cảm lạnh, trị ho và các chứng viêm đường hô hấp.Khoa học hiện đại cũng đã chứng minh điều này. Theo tài liệu từ Vinmec, các hợp chất thực vật trong quả quất có khả năng kích hoạt các tế bào miễn dịch gọi là tế bào sát thủ tự nhiên (natural killer cells).Nghe cái tên thôi đã thấy ngầu rồi đúng không? Những tế bào này có nhiệm vụ tiêu diệt các tế bào nhiễm trùng và tế bào khối u.Đặc biệt, một loại carotenoid tên là beta-cryptoxanthin có trong quất cũng được chứng minh là giúp kích thích các tế bào này hoạt động mạnh mẽ hơn. Một phân tích tổng hợp của bảy nghiên cứu quan sát lớn đã chỉ ra rằng những người hấp thụ beta-cryptoxanthin cao nhất có nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi thấp hơn 24%.Tất nhiên, đây là nghiên cứu quan sát, không có nghĩa là ăn quất sẽ chắc chắn không bị ung thư phổi, nhưng nó cũng là một tín hiệu đáng mừng để chúng ta thêm loại quả này vào thực đơn hàng ngày. Không chỉ dừng lại ở đó, các nhà khoa học còn đang nghiên cứu khả năng chống lại bệnh béo phì và các rối loạn liên quan của quất.Trong một nghiên cứu sơ bộ trên chuột, những con chuột được cho ăn chế độ giàu chất béo trong 8 tuần đã tăng cân nhiều hơn đáng kể so với những con chuột được ăn thêm chiết xuất từ vỏ quả quất. Điều thú vị là cả hai nhóm đều tiêu thụ cùng một lượng calo.Phân tích sâu hơn cho thấy chiết xuất từ quả quất giúp giảm thiểu sự phát triển kích thước tế bào mỡ. Trong phần hai của cùng nghiên cứu, những con chuột béo phì được ăn chế độ nhiều chất béo trong hai tuần đã tăng 12% trọng lượng cơ thể.Tuy vậy, những con chuột béo phì được cho ăn thêm chiết xuất quả quất lại duy trì được cân nặng của chúng. Mình không phải bác sĩ thú y, nhưng đọc đến đây thì thấy tiềm năng của loại quả này thực sự đáng nể.Trong cả hai phần của nghiên cứu, chiết xuất quả quất cũng giúp giảm lượng đường trong máu lúc đói, cholesterol toàn phần, cholesterol LDL (loại xấu) và chất béo trung tính. Đây là những chỉ số cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.Tuy vậy, mình phải nhấn mạnh: đây là nghiên cứu trên chuột, còn trên người thì cần thêm nhiều bằng chứng nữa. Nhưng dù sao, việc thêm quất vào chế độ ăn uống lành mạnh thì chẳng có hại gì, đúng không?Vậy làm sao để chọn được những quả quất ngon nhất và sử dụng chúng đúng cách? Đó là nội dung mình sẽ chia sẻ ở phần tiếp theo.Bí kíp chọn quất và những điều "cấm kỵ" không phải ai cũng biết
Mình có một kỷ niệm dở khóc dở cười với quất. Hồi đó đi chợ, thấy quất xanh mướt, tưởng là tươi ngon lắm, mua một túi to về.
Ai ngờ ăn thử một quả, chua đến mức muốn rụng răng. Sau này mới biết, quất xanh là quất chưa chín.Bài học xương máu: chọn quất phải chọn quả có màu cam tươi sáng. Khi chọn quất, bạn nên bóp nhẹ để cảm nhận độ căng mọng.Những quả săn chắc, nặng tay thường là quất ngon. Tránh xa những quả có đốm mềm hoặc vỏ nhăn nheo vì chúng đã để lâu hoặc bị dập.Nếu có điều kiện, hãy chọn quất hữu cơ vì bạn sẽ ăn cả vỏ. Còn nếu không, hãy rửa thật sạch dưới vòi nước để loại bỏ dư lượng thuốc trừ sâu.Mùa quất ở Hoa Kỳ thường kéo dài từ tháng 11 đến tháng 6, còn ở Việt Nam thì quất có quanh năm nhưng ngon nhất là vào dịp Tết. Mình thường tranh thủ mua quất vào dịp này để làm mứt hoặc ngâm đường.Giờ đến phần quan trọng nhất: những điều cần lưu ý khi sử dụng quất. Khác với cam thảo – một loại thảo mộc mà mình từng viết bài trước đó, quất là trái cây tươi nên nhìn chung khá an toàn.Tuy vậy, vẫn có một số điểm bạn cần ghi nhớ. Thứ nhất, nếu bạn bị dị ứng với vỏ các loại trái cây họ cam quýt, hãy cẩn thận.Bạn có thể ăn phần thịt quả thôi, nhưng tốt nhất là nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Thứ hai, vì quất có tính axit, những người bị viêm loét dạ dày hoặc trào ngược thực quản nên ăn với lượng vừa phải.Ăn quá nhiều quất lúc đói có thể gây cồn cào, khó chịu. Thứ ba, đừng bao giờ dùng quất như một loại thuốc thay thế hoàn toàn cho các phương pháp điều trị y tế.Mình biết có nhiều bài thuốc dân gian hay, nhưng nếu bệnh nặng, hãy đi khám bác sĩ. Quất chỉ là một phần giúp, không phải thần dược.Và cuối cùng, hãy nhớ kỹ: quất tốt nhất nên ăn cả quả bao gồm cả vỏ. Hương vị ngọt ngào của quả quất đến từ vỏ, trong khi nước ép của chúng có vị chua.Nếu bạn muốn làm mềm vỏ trước khi ăn, có thể ngâm chúng vào nước sôi khoảng 20 giây rồi rửa lại dưới vòi nước lạnh. Về phần hạt, bạn có thể ăn cả quả (tuy có vị đắng), nhổ hoặc hái nếu bạn cắt quả.Nhìn chung, cam vàng ngọt thanh (quất) là một loại trái cây nhỏ bé nhưng chứa đựng nhiều dưỡng chất quý giá. Từ việc giúp miễn dịch, cải thiện tiêu hóa, đến tiềm năng trong phòng chống béo phì và các bệnh chuyển hóa, loại quả này xứng đáng có một vị trí trong chế độ ăn uống hàng ngày của bạn.Chỉ cần nhớ ăn cả vỏ, chọn quả tươi ngon và sử dụng một cách điều độ, bạn sẽ nhận được những lợi ích tuyệt vời mà thiên nhiên đã ban tặng. Hy vọng bài viết này giúp bạn hiểu rõ hơn về loại quả thân thuộc này.Nếu có thắc mắc gì, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới nhé. Mình sẽ cố gắng trả lời trong thời gian sớm nhất.Chúc các bạn một ngày tràn đầy năng lượng!