ESG không còn là “câu chuyện của tập đoàn lớn”
Tôi còn nhớ cách đây 5 năm, khi nhắc đến ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị), hầu hết doanh nghiệp SME Việt Nam đều xua tay: “Cái đó dành cho các công ty niêm yết, tụi tôi làm gì có tiền mà theo.” Nhưng giờ đây, mọi chuyện đã khác. Từ đầu năm 2025 đến nay, tôi thấy khắp các hội nhóm, diễn đàn kinh doanh, đâu đâu cũng bàn về chuyện tuyển dụng chuyên gia ESG.
Theo số liệu từ Diễn đàn Đầu tư ESG Việt Nam 2026 vừa diễn ra, đã có hơn 300 doanh nghiệp SME và startup tham dự, và đáng chú ý là gần 70% trong số đó cho biết họ đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự am hiểu ESG để dẫn dắt quá trình chuyển đổi. Đó là lý do tại sao “chứng chỉ ESG Consultant” đang trở thành một tấm vé thông hành vô cùng giá trị.| Yếu tố | Trước 2023 | Hiện tại (2025-2026) |
|---|---|---|
| Nhu cầu tuyển dụng ESG | Rất thấp, chỉ tập đoàn lớn | Tăng 250%, cả SME lẫn startup |
| Mức lương khởi điểm cho ESG Analyst | 12-15 triệu/tháng | 25-40 triệu/tháng |
| Số lượng khóa đào tạo ESG tại Việt Nam | Dưới 10 khóa/năm | Hơn 50 khóa từ các tổ chức uy tín |
| Tỷ lệ doanh nghiệp bắt buộc báo cáo ESG | Dưới 5% | Dự kiến 40% vào cuối 2026 |
Bạn thấy đấy, cơ hội đang mở ra rất rõ ràng. Và câu hỏi tiếp theo là: làm thế nào để trở thành một ESG Consultant thực thụ?
Hành trình từ con số 0 đến chuyên gia ESG
Có một nghịch lý mà tôi thường gặp: nhiều bạn trẻ rất muốn theo đuổi ESG nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu. Một số người nghĩ rằng phải có bằng cấp liên quan đến môi trường, hay phải là dân kinh tế mới làm được.
Nhưng thực tế, ESG là một lĩnh vực đa ngành, và người ta đến với nó từ muôn ngả. Trong một lần trò chuyện với anh Nguyễn Đình Quyền – giảng viên chính của chương trình Chứng nhận ESG Manager do Synesgy và ESG Education & Business phối hợp tổ chức – tôi mới hiểu rõ hơn về lộ trình trở thành chuyên gia ESG.Với 17 năm kinh nghiệm xuyên suốt Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và Việt Nam, anh Quyền chia sẻ rằng không ít học viên xuất sắc của anh đến từ các ngành “không liên quan” như marketing, nhân sự, hay thậm chí là thiết kế đồ họa. Vậy lộ trình cụ thể là gì?| Giai đoạn | Nội dung | Thời gian dự kiến | Chứng chỉ liên quan |
|---|---|---|---|
| Nền tảng | ESG Basic: hiểu về 3 trụ cột, bối cảnh pháp lý, CSR vs ESG | 1-2 tháng | Chứng nhận hoàn thành ESG Basic |
| Chuyên sâu | ESMS (Hệ thống quản lý môi trường-xã hội), Cơ chế thương mại bền vững | 2-3 tháng | Chứng nhận ESMS |
| Chứng chỉ chính thức | ESG Manager: báo cáo GRI, SASB, TCFD, dấu chân carbon, SBTi | 4-6 tháng | Chứng nhận ESG Manager (có giá trị 2 năm) |
Điều thú vị là chương trình ESG Manager với chi phí 25 triệu đồng (chưa VAT) không chỉ là một khóa học. Nó bao gồm các nội dung rất thực tế như: hướng dẫn sử dụng nền tảng Synesgy của tập đoàn CRIF, thực hành đo lường dấu chân carbon theo GHG Protocol (Phạm vi 1, 2, 3), và đánh giá tính trọng yếu (Materiality Assessment).
Sau khi hoàn thành, học viên sẽ được cấp chứng nhận có giá trị quốc tế. Nhưng tôi phải nói thật: chứng chỉ chỉ là một phần.Cái quan trọng hơn là bạn có áp dụng được kiến thức đó vào thực tế hay không. Và đó là lý do tại sao phần tiếp theo sẽ rất hữu ích cho bạn.ESG trong thực chiến Những con số biết nói
Tôi từng chứng kiến nhiều bạn mới ra trường, cầm trong tay chứng chỉ ESG nhưng khi vào doanh nghiệp thì lúng túng không biết bắt đầu từ đâu. Bởi lẽ, giữa lý thuyết và thực hành luôn có một khoảng cách.
Vậy làm thế nào để rút ngắn khoảng cách đó? Từ Diễn đàn Đầu tư ESG Việt Nam 2026, tôi ghi nhận được nhiều con số đáng suy ngẫm:Về áp lực từ thị trường:
- Ngành tổ chức sự kiện chiếm khoảng 10% lượng CO₂ toàn cầu
- Hơn 60% buyer quốc tế yêu cầu nhà cung cấp phải có báo cáo ESG tối thiểu
- Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (EVFTA, CPTPP) đang siết chặt các tiêu chuẩn môi trường và lao động
Về cơ hội cho doanh nghiệp làm tốt ESG:
- Vietnam Food Corporation (VNF) với công nghệ RetriV đã biến chất thải thành cơ hội tăng trưởng, đạt giải Net Zero Challenge 2025
- Các startup có lộ trình ESG rõ ràng có tỷ lệ gọi vốn thành công cao hơn 40% so với nhóm không có
| Loại rủi ro | Mức độ ảnh hưởng đến SME | Biện pháp ESG tối thiểu |
|---|---|---|
| Rủi ro pháp lý | Cao: bị phạt hoặc mất giấy phép | Tuân thủ quy định môi trường, lao động |
| Rủi ro thị trường | Rất cao: mất đơn hàng xuất khẩu | Báo cáo dấu chân carbon cơ bản |
| Rủi ro tài chính | Trung bình-cao: khó vay vốn | Có danh mục rủi ro ESG và lộ trình khắc phục |
| Rủi ro danh tiếng | Ngày càng cao: ảnh hưởng đến thương hiệu | Minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc |
Một câu chuyện thực tế: Tôi biết một startup sản xuất bao bì thân thiện môi trường ở TP.HCM. Họ chỉ có 15 nhân viên, nhưng đã đầu tư học chứng chỉ ESG Manager cho 2 người.
Kết quả là họ đã ký được hợp đồng cung cấp cho một tập đoàn Hàn Quốc nhờ có báo cáo ESG minh bạch. Đơn hàng đầu tiên trị giá 2 tỷ đồng – gấp 3 lần doanh thu tháng của họ trước đó.Đấy, ESG không phải là chi phí, mà là đầu tư.Bảng so sánh các chứng chỉ ESG phổ biến hiện nay
Nếu bạn đang phân vân không biết nên chọn chứng chỉ nào, thì tôi sẽ giúp bạn một tay. Dưới đây là bảng so sánh các chứng chỉ ESG phổ biến mà tôi đã tổng hợp từ kinh nghiệm thực tế và các nguồn tin cậy:
| Chứng chỉ | Tổ chức cấp | Chi phí (tham khảo) | Thời gian hiệu lực | Giá trị với doanh nghiệp Việt |
|---|---|---|---|---|
| ESG Manager | Synesgy (CRIF) & ESG Education & Business | 25 triệu VNĐ | 2 năm (cần tái kiểm tra) | Rất cao: phù hợp với tiêu chuẩn châu Âu, được các tập đoàn đa quốc gia công nhận |
| GRI Certified Sustainability Professional | GRI (Global Reporting Initiative) | Khoảng 30-40 triệu VNĐ | Vĩnh viễn (nếu duy trì CPD) | Cao: chuyên sâu về báo cáo, nhưng yêu cầu kiến thức nền tảng |
| SASB Fundamentals | SASB Foundation | Khoảng 15-20 triệu VNĐ | Vĩnh viễn | Trung bình-cao: phù hợp với ngành tài chính, đầu tư |
| CFA ESG Investing | CFA Institute | Khoảng 400-500 USD | Vĩnh viễn | Trung bình: thiên về đầu tư hơn là quản trị doanh nghiệp |
| Certified Sustainability Practitioner | CSE (Center for Sustainability Excellence) | Khoảng 1,500-2,500 USD | 3 năm | Cao: thực hành nhiều, nhưng chi phí đắt |
Lưu ý từ tôi: Nếu bạn mới bắt đầu và muốn có một chứng chỉ thực tế, dễ áp dụng vào doanh nghiệp Việt Nam, thì chứng chỉ ESG Manager của Synesgy có vẻ là lựa chọn khôn ngoan. Vì sao?
Vì nó được thiết kế riêng cho bối cảnh Việt Nam, có sự kết hợp giữa tiêu chuẩn quốc tế và thực tiễn địa phương. Hơn nữa, Synesgy là nền tảng đánh giá ESG toàn cầu trực thuộc tập đoàn CRIF – một tổ chức hàng đầu về thông tin tài chính và đánh giá tín nhiệm.Uy tín là có cơ sở.Lời khuyên thực tế từ chuyên gia trong ngành
Sau khi đọc đến đây, chắc hẳn bạn đang tự hỏi: “Vậy mình nên làm gì tiếp theo?” Tôi sẽ chia sẻ với bạn những lời khuyên từ các chuyên gia đầu ngành mà tôi đã có dịp gặp gỡ, cũng như từ chính kinh nghiệm “lăn lộn” của tôi trong lĩnh vực này. Điều thứ nhất: Đừng đợi đến khi hoàn hảo mới bắt đầu
Nhiều người có tâm lý “phải học hết tất cả rồi mới hành động”.
Điều này hoàn toàn sai lầm trong ESG. Bà Tú Ngô (General Partner tại Touchstone Partners) đã từng nói với tôi: “Bạn chưa có nhiều năm dữ liệu hay cả một đội ngũ chuyên báo cáo ESG.Nhưng điều bạn có thể làm là thể hiện rõ bạn thực sự quan tâm điều gì – và tại sao điều đó quan trọng với sản phẩm, con người và tầm nhìn dài hạn.” Sự chân thật và rõ ràng về mục tiêu có giá trị ngang bằng với bất kỳ bộ khung ESG nào. Điều thứ hai: Tập trung vào “G” (Governance – Quản trị) nếu bạn còn nhỏÔng Sơn Nguyễn (Vice President tại Impact Investment Exchange - IIX) đưa ra một thông điệp thực tế: “Tất cả các yếu tố trong ESG đều quan trọng, nhưng với SME và startup, ‘G’ – Governance – là yếu tố quyết định.” Một doanh nghiệp có thể gây ấn tượng với ý tưởng hay câu chuyện ESG, nhưng điều giữ chân nhà đầu tư là lộ trình rõ ràng, chính sách nội bộ chặt chẽ và một hệ thống minh bạch.
| Yếu tố “G” cần có | Mức độ quan trọng | Cách thực hiện đơn giản |
|---|---|---|
| Cơ cấu sở hữu rõ ràng | Rất cao | Có điều lệ công ty, hợp đồng góp vốn |
| Chính sách chống tham nhũng | Cao | Ban hành quy tắc ứng xử, quy trình tố giác |
| Minh bạch tài chính | Rất cao | Có sổ sách kế toán, báo cáo tài chính định kỳ |
| Quản lý rủi ro | Cao | Lập danh mục rủi ro ESG cơ bản, họp định kỳ |
Điều thứ ba: Đo lường – dù chỉ là những thứ cơ bản nhất
Ông Thủy Nguyên Hưng (Co-Founder & Technical Director tại MinMax Green) đã có một bài chia sẻ rất hay về việc đo lường dấu chân carbon. Điều quan trọng là doanh nghiệp chứng minh được mình đang kiểm soát được rủi ro.
Việc thu thập dữ liệu cơ bản (hóa đơn điện, nước, nhiên liệu, chất thải) cũng đã là một điểm cộng lớn trong mắt nhà đầu tư và bên mua.Kết luận Cơ hội đã mở, giờ là lúc hành động
Tôi nhận thấy một điều: thị trường lao động ESG ở Việt Nam đang ở giai đoạn “cơn khát” nhân lực. Các doanh nghiệp đang ráo riết tìm kiếm những người có kiến thức thực tế, có chứng chỉ uy tín, và quan trọng nhất là có khả năng áp dụng ESG vào thực tiễn kinh doanh.
Nếu bạn đang đọc bài viết này, có lẽ bạn đã có ít nhiều quan tâm đến ESG. Vậy thì hãy dừng việc “nghiên cứu thêm” lại.Hãy đăng ký một khóa học ESG Basic trước, rồi quyết định tiếp. Không cần phải biết hết mọi thứ mới bắt đầu.Như ông Paraj Kakkar (Founder & Director tại AssuranceBox) đã nói: “Với ESG, không có chuyện quá sớm hay quá muộn. Đó là việc xây dựng một lăng kính quản trị rủi ro cho doanh nghiệp.”Cơ hội đã mở.
Giờ là lúc để bạn hành động. Và tôi tin rằng, với sự chuẩn bị đúng đắn, bạn hoàn toàn có thể trở thành một trong những nhân lực cốt lõi của doanh nghiệp trong kỷ nguyên phát triển bền vững này.
