Chuyện kể về một chỉ số hơn 120 năm tuổi
Bạn có bao giờ tự hỏi, tại sao mỗi sáng thức dậy, dân đầu tư Việt Nam lại ngó nghiêng cái chỉ số Dow Jones trước khi nhìn vào bảng giá chứng khoán trong nước? Tôi cũng từng như vậy đấy.
Hồi mới chơi chứng khoán, tôi cứ nghĩ Dow Jones là cái gì đó xa vời, chỉ dành cho mấy ông Tây giàu có. Nhưng rồi tôi nhận ra một điều: chỉ số này ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của chính mình.Dow Jones Industrial Average (DJIA), hay còn gọi là chỉ số Dow Jones 30, ra đời từ năm 1896. Nghe số tuổi này thôi đã thấy "khủng" rồi đúng không?Charles Dow và Edward Jones - hai ông này chắc không ngờ rằng "đứa con tinh thần" của mình lại trở thành thước đo quan trọng bậc nhất của nền kinh tế toàn cầu suốt hơn một thế kỷ. Ban đầu, chỉ số này chỉ có vỏn vẹn 12 công ty, chủ yếu là những doanh nghiệp công nghiệp nặng của Mỹ.Ngày tính đầu tiên (26/5/1896), giá trị chỉ số là 40,94 điểm. So với mức trên 30.000 điểm hiện tại, bạn thấy sự khác biệt chưa?Đó là câu chuyện của hơn 120 năm phát triển kinh tế, chiến tranh, khủng hoảng và phục hồi. Điều thú vị là danh sách 30 công ty này không cố định.Nó thay đổi theo thời gian, phản ánh sự chuyển mình của nền kinh tế Mỹ. Có công ty từng là "ông lớn" rồi bị thay thế, có công ty trụ vững qua bao thăng trầm.Dưới đây là một vài cột mốc quan trọng trong lịch sử phát triển của DJIA:| Năm | Sự kiện | Số công ty |
|---|---|---|
| 1896 | Ra đời lần đầu | 12 |
| 1916 | Mở rộng danh sách | 20 |
| 1928 | Tăng lên 30 công ty | 30 |
| 1929 | Bổ sung chỉ số DJUA (dịch vụ công cộng) | 15 (riêng DJUA) |
| 1970 | DJTA đổi tên từ chỉ số đường sắt | 20 (riêng DJTA) |
Có một công ty duy nhất luôn có mặt trong danh sách này từ buổi sơ khai: General Electric. Nhưng rồi đến năm 2018, GE cũng bị loại khỏi rổ chỉ số.
Điều đó cho thấy, không có ai là bất tử trên thị trường chứng khoán cả.Bảng danh sách 30 cổ phiếu Dow Jones và cách chúng ảnh hưởng đến nhau
Nói đến danh sách cụ thể, tôi nhớ có lần một anh bạn hỏi: "30 công ty đó là những ai? Làm sao để biết công ty nào đang ở trong rổ?" Thực ra, danh sách này được công bố công khai và cập nhật định kỳ.
Theo số liệu từ một nghiên cứu gần đây, tính đến ngày 1/12/2022, danh sách 30 công ty bao gồm những cái tên quen thuộc như Apple, Microsoft, Johnson & Johnson, Visa... Nhưng điều quan trọng không chỉ là biết tên, mà còn hiểu cách các cổ phiếu này tương tác với nhau.Dow Jones được tính dựa trên giá cổ phiếu, không phải vốn hóa thị trường như S&P 500. Điều này có nghĩa là một cổ phiếu giá cao (dù vốn hóa nhỏ) có thể ảnh hưởng lớn đến chỉ số hơn một cổ phiếu giá thấp (dù vốn hóa lớn).Tôi có một ví dụ thực tế để bạn dễ hình dung. Giả sử cổ phiếu ABC giảm từ 40.000đ xuống 39.000đ (giảm 2,5%), trong khi một cổ phiếu khác giá 200.000đ tăng lên 205.000đ (tăng 2,5%).Với Dow Jones, mức ảnh hưởng của cổ phiếu giá cao sẽ lớn hơn nhiều, vì chỉ số tính theo giá trị tuyệt đối. Trong khi đó, S&P 500 lại tính theo vốn hóa, nên cổ phiếu nào vốn hóa lớn hơn sẽ có tác động mạnh hơn.Dưới đây là bảng so sánh nhanh giữa ba chỉ số chính của Mỹ:| Chỉ số | Số lượng cổ phiếu | Phương pháp tính | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|---|
| Dow Jones 30 (DJIA) | 30 | Bình quân giá | Phản ánh nhanh biến động giá |
| S&P 500 | 500 | Vốn hóa thị trường | Đại diện rộng hơn, chính xác hơn |
| NASDAQ 100 | 100 | Vốn hóa thị trường | Ưu tiên công ty công nghệ |
Một điểm thú vị: dù khác biệt về phương pháp tính, nhưng trong dài hạn, hiệu suất của Dow Jones 30 và S&P 500 lại khá tương đồng. Từ tháng 1/1920 đến năm 2020, Dow Jones đạt lợi nhuận trung bình 10,1%/năm, còn S&P 500 là 10,3%/năm.
Sai số chỉ 0,2% thôi!So sánh số liệu thực tế Dow Jones và VN30 có mối liên hệ gì?
Đây là phần mà tôi cho là "xương sống" của bài viết hôm nay. Nhiều nhà đầu tư Việt Nam nghĩ rằng Dow Jones là chuyện của Mỹ, không liên quan đến mình.
Nhưng sự thật không phải vậy. Tôi tìm thấy một nghiên cứu rất thú vị trên Tạp chí Công Thương (số 5, tháng 3/2021), phân tích các yếu tố tác động đến chỉ số VN30.Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu từ quý 4/2012 đến quý 4/2020, với 33 quan sát theo quý. Kết quả cho thấy một điều bất ngờ: chỉ số Dow Jones của Mỹ có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến VN30!Cụ thể, mô hình hồi quy cho thấy khi Dow Jones tăng, VN30 cũng có xu hướng tăng theo. Hệ số R² đạt 87,7%, nghĩa là các yếu tố như GDP, lãi suất, xuất khẩu và Dow Jones giải thích được gần 88% sự biến động của VN30.Trong đó, xuất khẩu và Dow Jones là hai biến có ý nghĩa thống kê rõ rệt nhất. Dưới đây là một phần dữ liệu thực tế từ nghiên cứu (đã được làm tròn) để bạn thấy rõ mối tương quan:| Quý | VN30 | Dow Jones | Xuất khẩu (triệu USD) |
|---|---|---|---|
| 4/2012 | 460 | 13.251 | 28.632 |
| 4/2015 | 595 | 17.100 | 40.504 |
| 4/2017 | 880 | 22.500 | 53.780 |
| 4/2018 | 880 | 24.500 | 60.924 |
| 4/2019 | 920 | 27.200 | 66.047 |
| 1/2020 | 800 | 19.000 | 66.750 |
Bạn thấy không? Khi Dow Jones tăng từ 13.251 (cuối 2012) lên 27.200 (cuối 2019), VN30 cũng tăng từ 460 lên 920.
Tất nhiên không phải lúc nào cũng tuyến tính hoàn hảo, nhưng xu hướng chung là rất rõ ràng. Lý giải cho điều này, các nhà nghiên cứu cho rằng: khi Dow Jones tăng, nền kinh tế Mỹ phát triển, nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam tăng, kéo theo xuất khẩu tăng, GDP tăng, và cuối cùng là thị trường chứng khoán Việt Nam hưởng lợi.Đó là một chuỗi liên kết kinh tế mà nhiều người thường bỏ qua.Kinh nghiệm thực tế Làm sao để tận dụng thông tin Dow Jones?
Tôi nhớ hồi tháng 3/2020, khi Dow Jones lao dốc vì COVID-19, nhiều nhà đầu tư Việt Nam hoảng loạn bán tháo. Nhưng những người có kinh nghiệm lại bình tĩnh hơn.
Họ biết rằng, sau mỗi đợt khủng hoảng, thị trường thường phục hồi. Và quả thật, chỉ vài tháng sau, cả Dow Jones lẫn VN30 đều tăng mạnh trở lại.Vậy làm thế nào để áp dụng kiến thức này vào thực tế? Đầu tiên, bạn nên theo dõi Dow Jones hàng ngày, đặc biệt là vào buổi tối (giờ Việt Nam).Có nhiều ứng dụng và website miễn phí cung cấp dữ liệu này. Khi thấy Dow Jones tăng mạnh, khả năng cao phiên giao dịch sáng hôm sau ở Việt Nam sẽ tích cực.Thứ hai, đừng chỉ nhìn vào con số cuối cùng. Hãy xem xét các yếu tố như:- Biên độ dao động trong ngày
- Khối lượng giao dịch
- Tin tức kinh tế vĩ mô của Mỹ (lãi suất, việc làm, GDP...)
- Xu hướng của các chỉ số khác như S&P 500, NASDAQ
Dưới đây là bảng gợi ý một số kênh thông tin hữu ích:
| Kênh | Loại thông tin | Tần suất cập nhật |
|---|---|---|
| TradingView | Biểu đồ giá, chỉ báo kỹ thuật | Thời gian thực |
| Bloomberg | Tin tức kinh tế, phân tích | Liên tục |
| CNBC | Bình luận thị trường | Hàng ngày |
| IMF Data | Dữ liệu kinh tế vĩ mô | Hàng quý/năm |
Một kinh nghiệm nữa: đừng bao giờ "đánh cược" tất cả vào một chỉ số. Dow Jones chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh tổng thể.
Bạn cần kết hợp với các yếu tố nội tại của thị trường Việt Nam như chính sách tiền tệ, kết quả kinh doanh doanh nghiệp, dòng vốn ngoại...Ứng dụng thực tiễn Đầu tư như thế nào dựa trên Dow Jones?
Đến đây, chắc bạn đang tự hỏi: "Biết được điều đó rồi, thì mình làm gì với nó?" Câu trả lời là: có nhiều cách, tùy vào mục tiêu và khẩu vị rủi ro của bạn. Cách đơn giản nhất là đầu tư vào quỹ ETF mô phỏng Dow Jones.
Tại Việt Nam, bạn có thể mua chứng chỉ quỹ ETF quốc tế thông qua một số công ty chứng khoán. Đây là cách đầu tư gián tiếp, phù hợp với người mới bắt đầu.Cách thứ hai, dành cho những nhà đầu tư chứng khoán phái sinh. Như nghiên cứu đã chỉ ra, việc theo dõi sát diễn biến Dow Jones có thể giúp bạn dự báo xu hướng của VN30.Khi Dow Jones tăng, khả năng cao VN30 cũng tăng, và ngược lại. Tất nhiên, không có gì chắc chắn 100%, nhưng xác suất thành công sẽ cao hơn nếu bạn kết hợp với phân tích kỹ thuật và quản lý vốn chặt chẽ.Cách thứ ba, dành cho nhà đầu tư dài hạn. Hãy nhìn vào danh sách 30 công ty trong Dow Jones và chọn ra những cổ phiếu phù hợp với chiến lược của bạn.Ví dụ, nếu bạn tin vào tương lai của công nghệ, Apple và Microsoft là những lựa chọn không tồi. Nếu bạn thích ngành y tế, Johnson & Johnson là một cái tên đáng cân nhắc.Dưới đây là bảng so sánh hiệu suất giữa Dow Jones và một số kênh đầu tư khác trong giai đoạn 1920-2020:| Kênh đầu tư | Lợi nhuận trung bình năm |
|---|---|
| Dow Jones 30 | 10,1% |
| S&P 500 | 10,3% |
| Trái phiếu chính phủ Mỹ | 5-6% |
| Vàng | 2-3% (sau điều chỉnh lạm phát) |
Con số 10,1%/năm nghe có vẻ khiêm tốn, nhưng nếu tính lãi kép trong 30 năm, 1.000 USD đầu tư ban đầu sẽ trở thành hơn 17.000 USD. Đó là sức mạnh của thời gian và sự kiên nhẫn.
Tôi thường nói với các bạn mới chơi: "Đừng cố bắt đáy, đừng cố bán đỉnh. Hãy đầu tư đều đặn và kiên trì." Dow Jones đã chứng minh điều đó qua hơn 120 năm lịch sử.Hy vọng bài viết này giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về chỉ số Dow Jones và cách áp dụng vào thực tế đầu tư. Còn thắc mắc gì, bạn cứ để lại bình luận, tôi sẵn sàng trao đổi thêm.
