Bán đảo Triều Tiên có thực sự sắp nổ ra chiến tranh?
Mấy hôm nay ngồi cà phê với mấy anh em, câu chuyện lại xoay quanh bán đảo Triều Tiên. Một ông bạn làm bên logistics lo lắng hỏi: "Liệu có đánh nhau thật không mày?
Tao đang có lô hàng quá cảnh qua Hàn Quốc." Câu hỏi này chắc không chỉ riêng anh bạn tôi thắc mắc. Căng thẳng giữa hai miền leo thang từng ngày, tin tức dồn dập, và ai cũng tự hỏi khả năng chiến tranh Triều Tiên lần này có thực sự nghiêm trọng hơn những lần trước?Tháng 10 năm 2024, Triều Tiên cho nổ tung một phần đường Gyeongui và Donghae ở phía bắc Đường phân giới quân sự. Hai tuyến đường này vốn là biểu tượng của hòa giải, giờ chỉ còn là đống đổ nát.Bình Nhưỡng còn cáo buộc Seoul triển khai máy bay không người lái rải truyền đơn ở thủ đô, cảnh báo sẽ coi đó là "hành động tuyên chiến". Đáp lại, Hàn Quốc dùng loa phóng thanh dọc biên giới để chỉ trích Bình Nhưỡng từ tháng 7.Vậy đây là màn đấu khẩu hay là mồi lửa cho một cuộc chiến thực sự?Nhìn lại lịch sử để hiểu hiện tại
Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ ngày 25 tháng 6 năm 1950 khi Bắc Triều Tiên vượt vĩ tuyến 38 tấn công Hàn Quốc. Cuộc chiến kéo dài ba năm, kết thúc bằng hiệp định đình chiến ngày 27 tháng 7 năm 1953, không có hiệp ước hòa bình nào được ký kết.
Về mặt kỹ thuật, hai miền vẫn đang trong trạng thái chiến tranh cho đến tận hôm nay. Con số thiệt hại của cuộc chiến đó vẫn khiến tôi rùng mình mỗi lần đọc lại.Hơn 3 triệu người tử vong sau ba năm chiến đấu. Số dân thường thiệt mạng được ước tính thậm chí còn lớn hơn cả chiến tranh Việt Nam kéo dài gần 20 năm.
| Bên tham chiến | Tử vong |
|---|---|
| Hàn Quốc | 137.899 |
| Hoa Kỳ | 36.516 |
| Trung Quốc | 183.108 |
| Bắc Triều Tiên | 290.000 |
Đáng chú ý là con số 290.000 của Bắc Triều Tiên là số liệu chính thức họ công bố, còn Hoa Kỳ ước tính con số thực tế lên đến 215.000 người chết và 303.000 người bị thương. Sự chênh lệch này cho thấy ngay cả thương vong cũng trở thành công cụ tuyên truyền.
Cuộc chiến còn để lại một di sản khác: khu phi quân sự liên Triều, nơi được mệnh danh là biên giới nguy hiểm nhất thế giới. Hàng triệu gia đình bị chia cắt vĩnh viễn, và sự chia rẽ tư tưởng vẫn ăn sâu vào tiềm thức người dân hai miền cho đến ngày nay.Nhưng lịch sử chỉ là nền tảng. Câu hỏi thực sự nằm ở hiện tại: những động thái gần đây có phải là màn dạo đầu cho một cuộc xung đột mới?Chuyên gia nói gì về khả năng chiến tranh Triều Tiên?
Tôi đã dành khá nhiều thời gian đọc phân tích từ các chuyên gia quốc tế, và điều thú vị là hầu hết họ đều đồng quan điểm: khả năng xảy ra chiến tranh toàn diện là thấp, nhưng không có nghĩa là không có leo thang. Konstantin Asmolov từ Trung tâm Nghiên cứu Triều Tiên thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga nhận định: "Khả năng cao là sẽ không có chiến tranh.
Bởi vì cả Bình Nhưỡng lẫn Seoul đều không muốn chiến tranh. Bình Nhưỡng hiểu rằng chiến tranh sẽ đồng nghĩa đối đầu với Mỹ.Seoul cũng không muốn chiến tranh vì tên lửa siêu vượt âm của Bình Nhưỡng sẽ bay vào Seoul trong vòng 5 phút."Andrey Lankov, giáo sư tại Đại học Kookmin ở Seoul, cho rằng việc Triều Tiên phá hủy các tuyến đường nối với Hàn Quốc mang tính biểu tượng nhiều hơn. Không có hoạt động giao thông nào trên những tuyến đường này trong nhiều năm qua, nên đây chỉ là động thái nhằm xóa bỏ mọi thứ liên quan đến ý tưởng thống nhất hai miền.
Giáo sư Kang Dong-wan từ Đại học Dong-a ở Busan thì thẳng thắn hơn: "Tôi hoài nghi về khả năng tình hình sẽ leo thang đến mức chiến tranh. Triều Tiên đang lợi dụng xung đột quân sự để tăng cường sự gắn kết nội bộ."
| Chuyên gia | Nhận định chính |
|---|---|
| Asmolov | Không muốn chiến tranh |
| Lankov | Chỉ mang tính biểu tượng |
| Kang Dong-wan | Tăng gắn kết nội bộ |
| Nam Sung-wook | Chỉ là khẩu chiến |
Vậy nếu không phải chiến tranh, thì đây là gì? Các nhà phân tích gọi đó là "trò chơi đấu trí" khi cả hai bên đều không muốn nhượng bộ trước.
Giáo sư Kim Dong-yup từ Đại học Nghiên cứu Triều Tiên ở Seoul nói: "Không bên nào muốn nhượng bộ vào thời điểm này. Tôi nghi ngờ khả năng Triều Tiên có thể phát động một cuộc chiến tranh toàn diện.Họ nhận thức rõ những hậu quả nghiêm trọng mà một cuộc xung đột như vậy sẽ mang lại."Chiến lược bên miệng hố chiến tranh
Edward Howell, nhà nghiên cứu Quỹ Hàn Quốc tại Chatham House, đưa ra một góc nhìn thú vị. Ông cho rằng bất chấp sự cứng rắn trong các tuyên bố, sự leo thang hiện nay "là một phần trong chiến lược của Triều Tiên, đó là chiến lược bên miệng hố chiến tranh".
Chiến lược này không mới. Triều Tiên thường tăng cường các hành động khiêu khích trong những năm bầu cử tổng thống tại Mỹ.Howell nói: "Họ muốn thử nghiệm và xem liệu Mỹ có nhượng bộ họ hay không."Điều này giải thích tại sao căng thẳng thường leo thang vào các năm bầu cử Mỹ. Năm 2020, Triều Tiên cho nổ văn phòng liên lạc do Hàn Quốc xây dựng ở phía bắc biên giới để đáp trả việc Hàn Quốc rải truyền đơn qua biên giới.
Nhưng rồi bán đảo vẫn tránh được kịch bản xung đột. Giáo sư Nam Sung-wook từ Đại học Hàn Quốc ở Seoul nhận định: "Bởi vì Seoul và Bình Nhưỡng biết rằng họ không thể chịu được hậu quả của một cuộc chiến tranh toàn diện, nên ít có khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân."Tuy vậy, không phải mọi thứ đều có thể dự đoán.
Chuyên gia Cheong Seong-chang từ Viện nghiên cứu Sejong lưu ý: "Sự chú ý hiện giờ chuyển sang việc liệu Triều Tiên sẽ đáp trả bằng cách gửi máy bay không người lái vào Hàn Quốc hay sẽ có hành động cứng rắn nếu máy bay không người lái xâm nhập vào lãnh thổ của họ một lần nữa hay không."Điều gì thực sự đáng lo ngại?
Đọc đến đây, bạn có thể thở phào nhẹ nhõm. Nhưng khoan đã.
Có một vài điểm cần lưu ý. Thứ nhất, dù khả năng chiến tranh toàn diện thấp, nhưng xung đột cục bộ hoàn toàn có thể xảy ra.Một vụ va chạm tàu, một phát súng lạc đạn ở khu phi quân sự, hoặc một cuộc đụng độ máy bay không người lái có thể leo thang ngoài tầm kiểm soát. Thứ hai, cả hai bên đều đang bị mắc kẹt trong "trò chơi" đấu trí khi không ai muốn nhượng bộ.Giáo sư Kim Dong-yup nhấn mạnh rằng vì vẫn có sự ngờ vực lẫn nhau, Seoul "cần cân nhắc chiến lược về cách quản lý cuộc khủng hoảng" với Bình Nhưỡng. Thứ ba, bối cảnh địa chính trị phức tạp hơn nhiều so với thập niên 1950.Giờ đây có yếu tố hạt nhân, có sự tham gia của Mỹ, Trung Quốc, Nga, và cả những tính toán kinh tế toàn cầu. Theo dữ liệu từ Wikipedia, chiến tranh Triều Tiên tiêu tốn khoảng 30 tỷ đô la Mỹ trong ba năm 1950-1953, tương đương khoảng 325 tỷ theo thời giá hiện nay.Nếu một cuộc chiến tương tự xảy ra ngày nay, con số sẽ còn khủng khiếp hơn gấp nhiều lần.| Yếu tố | Rủi ro |
|---|---|
| Xung đột cục bộ | Cao |
| Chiến tranh toàn diện | Thấp |
| Leo thang ngoài kiểm soát | Trung bình |
| Sử dụng hạt nhân | Rất thấp |
Lời kết cho người đọc
Quay lại câu hỏi của anh bạn tôi về lô hàng quá cảnh. Câu trả lời thực tế là: khả năng chiến tranh Triều Tiên toàn diện trong ngắn hạn là thấp, nhưng rủi ro xung đột cục bộ vẫn hiện hữu.
Nếu bạn đang có kế hoạch kinh doanh liên quan đến khu vực này, hãy theo dõi sát tình hình nhưng đừng hoảng loạn. Điều quan trọng là hiểu rằng những gì chúng ta thấy trên tin tức thường bị thổi phồng bởi yếu tố tuyên truyền từ cả hai phía.Triều Tiên cần căng thẳng để duy trì sự gắn kết nội bộ. Hàn Quốc cần thể hiện sự cứng rắn trước cử tri.Mỹ cần một lý do để duy trì sự hiện diện quân sự ở châu Á. Và tất cả những điều đó tạo nên một vòng xoáy mà ở đó, mọi bên đều có lợi từ việc duy trì căng thẳng, nhưng không ai thực sự muốn chiến tranh.Tất nhiên, lịch sử dạy chúng ta rằng đôi khi chiến tranh xảy ra vì những tính toán sai lầm, không phải vì ai đó thực sự muốn nó. Vụ ám sát Thái tử Franz Ferdinand năm 1914 là một ví dụ điển hình.Nhưng với bán đảo Triều Tiên, có quá nhiều bên liên quan và quá nhiều hậu quả tiềm tàng để bất kỳ ai dám liều lĩnh. Nếu bạn thực sự quan tâm đến chủ đề này, hãy theo dõi các tuyên bố từ cả Seoul và Bình Nhưỡng, nhưng đừng để những tiêu đề giật gân làm bạn mất ngủ.Đôi khi, những gì nghe có vẻ đáng sợ nhất lại chỉ là màn kịch chính trị được dàn dựng công phu.