Khi tôi còn làm trong lĩnh vực nghiên cứu năng lượng, câu hỏi mà mọi người luôn đặt ra là: "Khi nào pin thể rắn mới thực sự thương mại hóa?" Và bây giờ, câu chuyện đó đã thay đổi hoàn toàn. Thị trường pin toàn cầu đang chứng kiến một cuộc chuyển dịch lịch sử, và Mỹ đang nổi lên như một trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ pin thế hệ mới.
Từ chính sách thuế mới của Trung Quốc áp dụng 2% lên pin lithium từ 2026 nhưng miễn thuế hoàn toàn cho pin thể rắn và natri-ion đến hết 2028, đến sự trở lại của các nhà khoa học hàng đầu từ Mỹ về châu Á, tín hiệu cho thấy pin thể rắn không còn là câu chuyện tương lai xa vời.Bối cảnh thị trường pin thể rắn hiện nay
Nếu bạn nghĩ cuộc đua pin thể rắn chỉ có Hàn Quốc và Nhật Bản, hãy nghĩ lại. Trên thực tế, Mỹ đang sở hữu những công nghệ nền tảng quan trọng nhất.
Hãy nhìn vào trường hợp Giáo sư Shirley Meng - một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới về pin, từng dẫn dắt Liên minh Nghiên cứu Lưu trữ Năng lượng được Bộ Năng lượng Mỹ tài trợ. Bà vừa rời Mỹ để trở về Đại học NTU Singapore với vai trò Giáo sư Đại học Xuất sắc.Điều này cho thấy tài năng nghiên cứu pin của Mỹ không chỉ nằm trong phòng thí nghiệm mà còn phát triển thành các công ty khởi nghiệp. Từ phòng lab của Giáo sư Meng đã ra đời nhiều doanh nghiệp như South 8 Technologies, UNIGRID, ExPost Technology.Khi nói đến đầu tư vào cổ phiếu pin thể rắn tại Mỹ, chúng ta cần hiểu rõ một điều: không phải tất cả các công ty đều đã niêm yết trên sàn chứng khoán lớn. Nhiều công ty đang trong giai đoạn phát triển và thương mại hóa công nghệ.
| Đặc điểm | Pin lithium hiện tại | Pin thể rắn thế hệ mới |
|---|---|---|
| Chất điện phân | Dạng lỏng | Dạng rắn |
| Mật độ năng lượng | Thấp hơn | Cao hơn 2-3 lần |
| An toàn | Dễ cháy nổ | Ổn định hơn |
| Tuổi thọ | Trung bình | Cao hơn đáng kể |
Chính phủ Trung Quốc vừa công bố chính sách thuế mới từ tháng 9/2026, đánh dấu bước ngoặt khi pin lithium-ion sẽ chịu thuế tiêu thụ 2%, tăng lên 4% từ tháng 9/2027. Trong khi đó, pin thể rắn và natri-ion được miễn thuế hoàn toàn đến hết năm 2028.
Vì sao nhà đầu tư nên quan tâm đến pin thể rắn?
Câu chuyện của VinFast với công nghệ pin thể rắn từ năm 2017 cho thấy các nhà sản xuất xe điện không chỉ chờ đợi công nghệ hoàn thiện mà đã chủ động bắt tay cùng những đối tác nắm giữ công nghệ mới nhất. Khi Phó Chủ tịch Vingroup chia sẻ về chiến lược "3 chân kiềng" trong phát triển pin, bà nhấn mạnh việc hợp tác với Prologium của Đài Loan - doanh nghiệp đầu tiên trên thế giới có dây chuyền thử nghiệm pin 100% thể rắn cho ô tô từ năm 2017.
Điều này cho thấy công nghệ không còn nằm trong phòng thí nghiệm. Số liệu từ Liên minh Đổi mới Pin Ô tô Trung Quốc (CABIA) cho thấy trong 6 tháng đầu năm nay, tổng dung lượng pin lắp đặt trên xe tại Trung Quốc đạt 335,6 GWh, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước.Thị trường đang phát triển nhanh đến mức bất kỳ chính sách thuế nào cũng tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất.Các quỹ ETF và cổ phiếu pin thể rắn tại Mỹ
Đối với nhà đầu tư cá nhân, việc tiếp cận trực tiếp các công ty pin thể rắn tại Mỹ có thể gặp nhiều rào cản. Hầu hết các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực này vẫn chưa niêm yết công khai hoặc nằm trong danh mục đầu tư của các tập đoàn lớn.
Một lựa chọn khả thi là đầu tư vào các quỹ ETF tập trung vào năng lượng sạch và công nghệ pin. Các quỹ này thường nắm giữ cổ phiếu của những công ty đang phát triển công nghệ pin thế hệ mới, bao gồm cả những doanh nghiệp có trụ sở tại Mỹ.
| Loại hình đầu tư | Đặc điểm | Mức độ rủi ro |
|---|---|---|
| ETF năng lượng sạch | Đa dạng hóa | Thấp hơn |
| Cổ phiếu riêng lẻ | Tiềm năng cao | Cao hơn |
| Công ty khởi nghiệp | Đầu tư sớm | Rất cao |
Điều quan trọng là phải theo dõi các công ty có quan hệ hợp tác với những tên tuổi lớn trong ngành. Ví dụ, khi VinFast ký kết hợp tác với Gotion High-Tech - một trong những công ty pin hàng đầu Trung Quốc với hàng nghìn bằng sáng chế, điều đó cho thấy xu hướng hợp tác xuyên biên giới đang gia tăng.
Chiến lược đầu tư pin thế hệ mới cho người Việt
Từ góc nhìn của một nhà đầu tư Việt Nam, tôi nhận thấy việc tiếp cận thị trường cổ phiếu Mỹ đã dễ dàng hơn rất nhiều so với 5 năm trước. Các sàn giao dịch chứng khoán quốc tế và ứng dụng giao dịch trực tuyến giúp chúng ta có thể mua cổ phiếu Mỹ ngay tại Việt Nam.
Một điểm quan trọng khi xây dựng danh mục đầu tư pin thể rắn là phải hiểu rõ vòng đời phát triển công nghệ. Từ nghiên cứu cơ bản đến thương mại hóa thường mất 5-10 năm.Giáo sư Meng đã dành nhiều thập kỷ nghiên cứu trước khi công bố pin natri thể rắn không sử dụng cực dương đầu tiên trên thế giới vào năm 2024. Theo dõi các chương trình nghiên cứu của Bộ Năng lượng Mỹ có thể giúp nhà đầu tư nắm bắt xu hướng sớm.Liên minh Nghiên cứu Lưu trữ Năng lượng do Giáo sư Meng sáng lập là một ví dụ điển hình về hợp tác giữa chính phủ, trường đại học và doanh nghiệp.
| Bước đầu tư | Thời gian | Mục tiêu |
|---|---|---|
| Nghiên cứu thị trường | 1-2 tháng | Hiểu công nghệ |
| Theo dõi doanh nghiệp | 3-6 tháng | Đánh giá tiềm năng |
| Phân bổ vốn | Liên tục | Đa dạng hóa |
| Đánh giá định kỳ | Hàng quý | Điều chỉnh danh mục |
Những rủi ro cần lưu ý khi đầu tư vào pin thể rắn
Khi tôi tư vấn cho các nhà đầu tư trẻ, tôi luôn nhắc họ rằng thị trường pin thể rắn còn rất sơ khai. Công nghệ có thể thay đổi nhanh chóng, và những công ty dẫn đầu hôm nay có thể không còn giữ vị thế trong 5 năm tới.
Chính sách của Trung Quốc miễn thuế cho pin thể rắn và pin natri-ion đến hết năm 2028 cho thấy các chính phủ đang định hình thị trường thông qua công cụ thuế. Khi Trung Quốc bắt đầu áp thuế 2% lên pin lithium từ tháng 9/2026, chi phí sản xuất xe điện có thể tăng, ảnh hưởng đến toàn chuỗi cung ứng toàn cầu.Rủi ro công nghệ cũng là một yếu tố không thể bỏ qua. Pin thể rắn vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.Việc sản xuất ở quy mô thương mại, giảm chi phí và đảm bảo độ bền trong điều kiện thực tế vẫn là những thách thức lớn mà ngay cả các hãng xe hàng đầu thế giới cũng chưa giải quyết triệt để.| Yếu tố rủi ro | Tác động | Mức độ |
|---|---|---|
| Công nghệ thay đổi | Cao | Trung bình |
| Chính sách thuế | Trung bình | Thấp |
| Cạnh tranh quốc tế | Cao | Cao |
| Chi phí sản xuất | Cao | Trung bình |
Kết luận và khuyến nghị đầu tư
Nhìn lại toàn cảnh, tôi tin rằng pin thể rắn đang ở giai đoạn tương tự như pin lithium-ion vào những năm 2000 - tiềm năng rất lớn nhưng chưa phải ai cũng nhìn thấy. Với việc Trung Quốc điều chỉnh chính sách thuế để ưu tiên pin thế hệ mới, và các trung tâm nghiên cứu tại Mỹ tiếp tục tạo ra những đột phá, cơ hội đầu tư là rõ ràng.
Tuy vậy, lời khuyên của tôi dành cho nhà đầu tư cá nhân là không nên dồn toàn bộ vốn vào một công nghệ hay một cổ phiếu duy nhất. Hãy xem xét việc phân bổ một phần nhỏ danh mục (5-10%) vào lĩnh vực pin thế hệ mới thông qua các quỹ ETF hoặc cổ phiếu của những công ty có nền tảng tài chính vững chắc.Khi VinFast từng chia sẻ chiến lược "không muốn phụ thuộc vào một mẫu pin duy nhất", đó cũng chính là nguyên tắc vàng cho nhà đầu tư: đa dạng hóa để giảm thiểu rủi ro. Công nghệ pin thể rắn chắc chắn sẽ phát triển, nhưng con đường đến đó có thể gập ghềnh hơn chúng ta tưởng tượng.