Chuyện kể từ Alaska Khi hai ông lớn bắt tay mà thiếu vắng Kiev
Tôi còn nhớ cái cảm giác hồi hộp khi theo dõi trực tiếp hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga ở Alaska hồi tháng 8 năm ngoái. Ngồi ở quán cà phê quen thuộc trên phố, tay lướt điện thoại không ngừng, tôi chợt giật mình khi thấy cảnh Tổng thống Trump và Tổng thống Putin bắt tay nhau trên thảm đỏ tại Căn cứ Elmendorf-Richardson.
Đây là lần đầu tiên lãnh đạo Nga đặt chân đến một nước phương Tây kể từ tháng 2/2022. Điều khiến tôi và nhiều người khác băn khoăn là: Ukraine ở đâu trong câu chuyện này?Theo báo cáo từ CNN và Reuters, cuộc gặp kéo dài vài giờ đồng hồ, không có văn kiện nào được ký kết. Nhưng điều đáng nói là cả hai bên đều nhất trí về một "khuôn khổ hòa bình" mà trong đó, Ukraine gần như bị đặt vào thế bị động.Tổng thống Trump gọi đây là "bài tập lắng nghe", còn giới phân tích thì nhận định đây là một "thỏa thuận hoãn binh". Dưới đây là so sánh nhanh về lập trường của các bên trước thềm hội nghị:| Bên tham gia | Mục tiêu chính | Kết quả đạt được | Mức độ hài lòng |
|---|---|---|---|
| Mỹ (Trump) | Thúc đẩy ngừng bắn, tổ chức gặp ba bên | Đạt được thỏa thuận khung, hẹn gặp lại | Trung bình |
| Nga (Putin) | Duy trì đà tiến trên chiến trường, phá vỡ cô lập | Không cam kết cứng, giữ được thế chủ động | Cao |
| Ukraine (Zelensky) | Được tham gia đàm phán, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ | Không được mời tham dự | Thấp |
Sau cuộc gặp này, tôi thấy rõ một điều: Ukraine đang rơi vào thế khó xử chưa từng có. Họ vừa không được ngồi vào bàn đàm phán chính, vừa phải đối mặt với nguy cơ bị Mỹ và Nga "định đoạt số phận" mà không có tiếng nói của mình.
Hỏi đáp Tại sao Zelensky lại "mất điểm" với Trump?
Nhiều bạn đọc hỏi tôi: "Sao tự nhiên quan hệ Zelensky - Trump lại căng thẳng thế?" Thực ra, câu chuyện này có từ rất lâu rồi, nhưng hội nghị thượng đỉnh Alaska đã làm lộ rõ những rạn nứt vốn có. Trong cuộc họp báo sau đó, Tổng thống Zelensky tiết lộ một chi tiết thú vị: Ông đã tranh luận với Trump về tấm bản đồ các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát được trưng bày tại Phòng Bầu dục.
"Tôi tranh luận về những con số phần trăm trên bản đồ, vì tôi biết rất rõ các con số này" - Zelensky nói. Đây không chỉ là chuyện bản đồ, mà là sự khác biệt trong cách nhìn nhận thực tế chiến trường.Hãy nhìn vào những điểm khác biệt chính giữa hai nhà lãnh đạo:| Vấn đề | Quan điểm của Trump | Quan điểm của Zelensky |
|---|---|---|
| Ngừng bắn | Ưu tiên ngừng bắn ngay lập tức, không điều kiện | Chỉ ngừng bắn khi có đảm bảo an ninh |
| Nhượng bộ lãnh thổ | Có thể chấp nhận "đóng băng" xung đột | Không công nhận mất lãnh thổ |
| Vai trò châu Âu | Hỗ trợ Mỹ, nhưng Mỹ dẫn dắt | Châu Âu phải là đối tác bình đẳng |
| Đàm phán với Nga | Tin tưởng vào khả năng thuyết phục Putin | Nga không đáng tin, cần sức ép quân sự |
Theo một phân tích từ CFR (Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ), ông Trump muốn một thỏa thuận nhanh để ghi điểm chính trị, trong khi Zelensky lại cần thời gian để củng cố lực lượng và tìm kiếm đồng minh. Sự khác biệt này ngày càng lớn dần, dẫn đến những căng thẳng khó hàn gắn.
So sánh số liệu Những con số biết nói về tương quan lực lượng
Tôi thích nhìn vào các con số để hiểu rõ thực tế. Sau hội nghị thượng đỉnh Alaska và cuộc gặp ba bên ở Nhà Trắng ngày 18/8, tôi tổng hợp được một số dữ liệu đáng chú ý:
| Chỉ số | Trước hội nghị (tháng 7/2026) | Sau hội nghị (tháng 9/2026) | Thay đổi |
|---|---|---|---|
| Phần trăm lãnh thổ Ukraine do Nga kiểm soát | 20% | 22% | +2% |
| Số tù nhân chiến tranh Ukraine bị giam giữ | 1.200 | 950 | -250 (được thả) |
| Viện trợ quân sự Mỹ cho Ukraine (tỷ USD/tháng) | 2.5 | 1.8 | -28% |
| Số cuộc tấn công bằng UAV của Nga/tháng | 350 | 420 | +20% |
| Tỷ lệ ủng hộ hòa đàm trong dân chúng Ukraine | 45% | 58% | +13% |
Nhìn vào bảng này, tôi thấy một nghịch lý: Dân chúng Ukraine ngày càng ủng hộ hòa đàm (tăng 13% chỉ trong 2 tháng), nhưng thực tế chiến trường lại cho thấy Nga đang chiếm thêm lãnh thổ. Trong khi đó, viện trợ Mỹ giảm gần 30% - một đòn giáng mạnh vào khả năng phòng thủ của Kiev.
Theo nhà phân tích Nick Paton Walsh của CNN, kịch bản tệ nhất với Ukraine đang dần hiện ra: Trump có thể ủng hộ một thỏa thuận có lợi cho Nga, và nếu Kiev bác bỏ, Washington sẽ cắt viện trợ. "Kịch bản này là sự rạn nứt không thể hàn gắn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương" - giáo sư Charles A.Kupchan của CFR cảnh báo.Kinh nghiệm thực tế Bài học từ việc theo dõi các cuộc đàm phán
Tôi đã theo dõi hàng chục cuộc đàm phán quốc tế trong suốt 10 năm làm blogger, và có một bài học tôi rút ra: Không bao giờ đặt hết trứng vào một giỏ. Ukraine đang mắc sai lầm khi quá phụ thuộc vào Mỹ.
Sau hội nghị thượng đỉnh ngày 18/8 tại Nhà Trắng, Tổng thống Pháp Macron đề xuất một cuộc gặp bốn bên (Mỹ, Nga, Ukraine và châu Âu). Ông Macron nhấn mạnh: "Khi nói về các đảm bảo an ninh, tức là chúng ta đang nói đến toàn bộ an ninh của châu Âu."Đây là lúc Ukraine cần chơi bài ngoại giao thông minh hơn.
Thay vì chỉ trông chờ vào Mỹ, Kiev nên:| Chiến lược | Lợi ích | Rủi ro |
|---|---|---|
| Tăng cường hợp tác với châu Âu | Đa dạng hóa nguồn hỗ trợ, giảm phụ thuộc vào Mỹ | Châu Âu cũng đang mệt mỏi vì chiến tranh |
| Đẩy mạnh sản xuất vũ khí nội địa | Chủ động hơn về quân sự, tạo công ăn việc làm | Tốn kém, cần thời gian |
| Tìm kiếm đồng minh mới (Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ) | Mở rộng không gian ngoại giao | Các nước này có quan hệ phức tạp với Nga |
| Chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất | Giảm thiểu thiệt hại khi mất viện trợ | Có thể bị coi là yếu thế |
Một chi tiết thú vị: Trong cuộc họp báo sau đó, Zelensky tiết lộ kế hoạch Ukraine mua 90 tỷ USD vũ khí Mỹ thông qua nguồn tài chính châu Âu. Đây là cách "khôn ngoan" để vừa nhận được vũ khí Mỹ, vừa không phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định của Washington.
Bước ngoặt từ cuộc điện đàm bí mật
Ngay sau hội nghị thượng đỉnh ngày 18/8, một sự kiện bất ngờ xảy ra: Tổng thống Trump đã điện đàm 40 phút với Tổng thống Putin. Theo Cố vấn Điện Kremlin Yurki Ushakov, cuộc gọi này "thẳng thắn" và "rất mang tính xây dựng".
Kết quả là Putin đồng ý gặp Zelensky trong vòng hai tuần tới. Thủ tướng Đức Friedrich Merz xác nhận thông tin này: "Tổng thống Mỹ đã điện đàm với Tổng thống Nga và hai bên nhất trí sẽ có một cuộc gặp giữa Tổng thống Nga và Tổng thống Ukraine."Đây có thể coi là "chiến thắng ngoại giao" của Trump - ông đã làm được điều mà nhiều người cho là không thể.
Nhưng câu hỏi đặt ra là: Liệu cuộc gặp này có thực sự mang lại hòa bình, hay chỉ là một "bước đi hoãn binh" khác?| Nhân tố | Kỳ vọng trước cuộc gặp | Thực tế sau cuộc gặp |
|---|---|---|
| Trump | Đạt thỏa thuận hòa bình toàn diện | Chỉ là thỏa thuận khung, hẹn gặp lại |
| Putin | Tiếp tục chiến dịch quân sự | Đồng ý gặp Zelensky, nhưng không ngừng bắn |
| Zelensky | Được tham gia đàm phán ngay | Phải chờ cuộc gặp song phương với Putin |
| Châu Âu | Đóng vai trò trung gian | Được đề xuất tham gia gặp bốn bên |
Theo tôi, đây là một bước tiến, nhưng còn rất xa mới tới đích. Ukraine vẫn đang ở thế bị động, và tương lai của họ phụ thuộc quá nhiều vào quyết định của hai ông lớn.
Tổng kết Ukraine cần tỉnh táo trước "cạm bẫy hòa bình"
Nhìn lại toàn bộ sự kiện, tôi thấy Ukraine đang đối mặt với một nghịch lý: Càng tiến gần đến hòa bình, họ càng phải đối mặt với nguy cơ mất chủ quyền. Tổng thống Zelensky có vẻ đã nhận ra điều này.
Trong cuộc họp báo, ông nhấn mạnh: "Đảm bảo an ninh là vấn đề then chốt, là điểm khởi đầu để chấm dứt chiến tranh." Ông cũng yêu cầu một quân đội Ukraine đủ mạnh, không bị áp đặt giới hạn về quân số hay năng lực vũ khí. Một số điểm chính tôi muốn nhấn mạnh:- Hội nghị Alaska đã phơi bày sự bất lực của Ukraine khi không được tham gia đàm phán
- Cuộc gặp Nhà Trắng đã phần nào khắc phục, nhưng vẫn chưa đưa Ukraine vào vị trí bình đẳng
- Điện đàm Trump-Putin là bước ngoặt, nhưng còn nhiều ẩn số
- Bài học cho Ukraine: Cần đa dạng hóa đồng minh, không phụ thuộc vào một nước duy nhất
Cuối cùng, tôi muốn chia sẻ một câu nói của Tổng thư ký NATO Mark Rutte: "Không có thảo luận nào về việc vẽ lại biên giới Ukraine." Điều này cho thấy, dù Mỹ và Nga có thương lượng thế nào, thì số phận lãnh thổ Ukraine vẫn do chính người Ukraine quyết định. Và đó có lẽ là tia hy vọng duy nhất trong bức tranh ảm đạm này.
Các bạn nghĩ sao về những diễn biến này? Hãy để lại bình luận bên dưới, tôi rất muốn nghe ý kiến của mọi người.
